Tentoonstelling: Geel in het Van Gogh museum

Zonnebloemen 1889

Als je denkt aan de schilderijen van Vincent van Gogh, zullen waarschijnlijk zijn kleurrijke werken in gedachten komen, die hij maakte in Zuid Frankrijk. En inderdaad zijn meest sprekende schilderijen komen uit die tijd. In die werken valt vooral de kleur geel op, de kleur van de felle zon, het goudgele graan op de velden en natuurlijk het geel van de zonnebloemen. 

Geel was de favoriete kleur van Vincent van Gogh en werd in zijn tijd gezien als de voorbode van de moderne tijd. Moderne mensen droegen geel, of lazen 'gele romans',  de moderne Franse schrijvers zoals Emile Zola die een opvallende gele omslag hadden. 

Zag je op een schilderij iemand een boek lezen met een gele omslag, dan was het voor de kijker meteen duidelijk dat die persoon modern en vrijgevochten was. 

Maar het gebruik van geel in een schilderij was ook een signaal van moderniteit. Vincent van Gogh las ook graag de eigentijdse Franse romans, en maakte ook een schilderij van een stapel Franse boeken in de bekende gele omslagen.

Door de nieuwe chemische technieken eind 19e eeuw was er meer geel voorhanden voor kunstenaars dan ooit tevoren. Niet alleen het okergeel, maar opeens was er ook cadmium-geel, zink-geel en chroom-geel. Deze nieuwe chemische tinten waren veel feller van kleur. Je ziet in die tijd ook het straatbeeld veranderen, omdat er bijvoorbeeld kleurrijke affiches werden aangeplakt, waarin het geel meteen opviel. 

Vincent van Gogh was op de hoogte van de kleuren theorieën, dat sommige kleuren elkaar versterken of dat bepaalde tinten van één kleur goed gecombineerd kunnen worden. Daarom gebruikte hij vaak blauw en geel bij elkaar, omdat die kleuren elkaar versterken. 

Vincent had een rood houten kistje waarin hij allerlei bolletjes wol bewaarde om op die manier te te zien welke combinaties werkten en welke niet. Zo'n detail ontroert mij altijd enorm, ik vind het fantastisch om te zien hoe serieus Vincent van Gogh zijn werk nam en zo'n kistje op de tentoonstelling maakt dat even heel tastbaar. 

Het geel is niet los te denken van Vincent van Gogh, en de zonnenbloemen die hij geel op geel schilderde zijn kenmerkend voor zijn werk en zijn stijl. Toen Vincent overleed, stond hij opgebaard omringd door gele bloemen omdat al zijn vrienden wisten dat dit zijn lievelingskleur was. 

Kweeperen, citroenen, peren en druiven 1887

De tentoonstelling Geel is erg mooi. Er zijn schilderijen van Vincent van Gogh, maar ook van tijdgenoten waarin geel de hoofdrol speelt. Maar er zijn ook voorwerpen, zoals 19e eeuwse apothekersflessen met gele pigmenten om verf van te maken, gele kinderschoentjes en een gele avondjapon. Alles maar te laten zien welke betekenis geel had voor Vincent van Gogh, maar ook in zijn tijd als voorbode van nieuwe ideeën. 

Op de tweede verdieping is een lichtinstallatie te zien van de moderne kunstenaar Olafur Eliasson en op de bovenste verdieping zijn er muziekcomposities te horen die nieuw gecomponeerd zijn door studenten. (ik meen van het conservatorium, maar ik heb deze afdeling even aan me voorbij laten gaan, dus ik weet het niet meer precies). 

Geweldig trouwens hoe alles bij een nieuwe tentoonstelling wordt aangepast, zo zat ik in de koffiehoek op een geel stoeltje en genoot ik van koffie met een zonnebloemgebakje (met mango en passievrucht-mousse, erg lekker!).