The Odyssey (2026)

De film

De film The Odyssey duurt meer dan drie uur, en er gebeurt heel erg veel. Zoals we hebben gezien bevatten De Ilias en De Odyssee waar de film op gebaseerd is, historische elementen, maar het zijn geen feitelijke verslagen van historische gebeurtenissen. 

Een film is daarbij in alle opzichten een interpretatie van het verhaal. Elementen worden noodgedwongen weggelaten of samengevoegd en om het verhaal duidelijk te maken kan er ook iets worden toegevoegd. Bovendien wil een film ook iets laten zien van de tijd waarin de film gemaakt is. 

Dus, wat vond ik ervan? Let op, ik kan wat van de inhoud verklappen in mijn bespreking. 

De film, wat vond ik goed?

• De emotionele betrokkenheid die ik voelde bij de hond Argos. Hij blijft al die jaren wachten op de terugkomst van zijn baasje. De huwelijkskandidaten behandelen hem slecht en verbannen hem zelfs naar de mesthoop, maar Argos blijft hoop houden. Pas als Odysseus terug is, kan hij sterven. En dat was het enige moment in de film dat ik heb gehuild. Als dit echter voor mij het emotionele hoogtepunt is, zegt dat misschien ook wel weer iets anders over de film, maar laten we doorgaan. 
• Penelope gespeeld door Anne Hathaway en die haar heel veel diepte meegeeft. Hoe moeilijk moet het geweest zijn om twintig jaar lang het fort te bewaken, en met lede ogen toe te zien hoe een stek klaplopers de beest uithangt in je huis. Zij heeft haar best gedaan om Ithaka te regeren, maar de hoop dat Odysseus terug komt wordt steeds kleiner. Uitstekend gespeeld. 
• Antinoös, de leider van de huwelijkskandidaten, gespeeld door Robert Pattinson. Je haat de smerige, laffe smiecht en hoopt op een gruwelijke dood. Knap vooral dat zijn acteren nooit over de top wordt, en niet ontaard in een tekenfilm-slechterik. 
• De opbouw van het verhaal en de sprongen in de tijd waardoor het interessant en boeiend blijft om te volgen.
• De afrekening met de huwelijkskandidaten, dit was spannend en erg bevredigend. 

De film, wat was beter dan verwacht?

• De hoofdpersoon Odysseus, gespeeld door Matt Damon. Ik ben geen fan van Matt Damon en vind dat hij weinig kan en eigenlijk vooral Matt Damon speelt, maar als Odysseus viel hij me erg mee. Hij blijft te netjes en te Amerikaans-glad, maar ik had een stuk erger verwacht. 
• De belichting. Christopher Nolan staat erom bekend dat hij vaak grauwige, donkere films maakt en ik had ergens de kritiek gelezen dat The Odyssey eruit zag alsof het was gefilmd in Glasgow in de winter. Dit viel gelukkig mee! In de film zie je geen stralende blauwe zee en spierwitte Griekse huisjes, maar dat past ook niet in het verhaal. Ik vond het allemaal prima te zien en de sfeer van de belichting past goed bij het verhaal. 
• De scene met Sinon, gespeeld door Elliot Page, in de onderwereld. Dit vond ik boven verwachting ontroerend.
• De scene waarin Circe de mannen van Odysseus in varkens verandert. Dit was vrij gruwelijk en heftig, maar ook heel overtuigend gedaan en erg origineel. Het maakte indruk.

De film, wat vond ik niet goed?

• Het grote punt, en waar alles om draait, de veranderingen in het karakter van Odysseus. Odysseus is iemand die ontzettend slim is, en daar enorm plezier in heeft. Hij doorziet alles, kan in een seconde een nieuwe strategie bedenken en is verschrikkelijk sluw en geniaal. En daar is hij trots op. Hij geniet van zijn eigen slimme plannetjes en houdt van het spel om mensen om de tuin te leiden. Hij is ook een complexe man, die niet helemaal 100% een held is. In deze film echter is Odysseus een oorlogsveteraan met Post Traumatisch Stress Syndroom. Een goede man die slechte dingen heeft gedaan en zich daar intens schuldig over voelt.
• In de scène met de Cycloop is een cruciaal punt weggelaten in de film. Odysseus praat met de Cycloop en noemt niet zijn echte naam, maar noemt zichzelf 'Niemand'. Als de Cycloop dan blind gemaakt wordt, kan hij alleen maar uitroepen dat 'Niemand' hem verwond heeft. Als de mannen echter ontsnapt zijn (door onderaan de schapen te hangen en niet door bosjes stro op hun rug te binden), kan Odysseus het in het verhaal niet laten om toch nog even te laten weten wie de Cycloop te slim af is geweest. Hij roept dat hij Odysseus is, waarop de Cycloop zijn vader Poseidon gericht kan vragen om wraak te nemen op Odysseus. In de tien jaren dat de mannen onderweg zijn, moet Odysseus werkelijk niemand worden. Als bedelaar komt hij zijn eigen paleis binnen, om daarna pas weer iemand te kunnen worden, koning Odysseus van Ithaka. Deze sleutelscène, die zoveel laat zien over het karakter van Odysseus, is compleet geschrapt. 
• De Cycloop. Die zag er vooral eng uit en zijn oog was ook heel vreemd. Nee, dit maakte geen goede indruk. 
• Telemachos, gespeeld door Tom Holland. Vast een aardige jongeman, maar hij overtuigde me geen moment van zijn personage en ik heb niet de indruk dat hij een geweldige acteur is. 
• De aankleding is een verschrikking. De kleding is belachelijk, waarom dragen alle Grieken broeken? De wapenuitrustingen zien er goedkoop en slecht uit, de overige aankleding is saai. De wapenuitrusting van Agamemnon is ridicuul, ik heb echt hardop gelachen toen die in beeld kwam. Niet helemaal de respons die je zou moeten hebben op dat moment. 
• Het eiland van de reuzen, dit hadden ze echt kunnen schrappen, dit vond ik echt een stom stukje. Het zag er geen moment overtuigend uit en voegde helemaal niks toe.
• De monoloog van Odysseus waarin hij zegt 'Onze tijd van brons loopt op zijn einde'. Dat is echt een anachronisme en bovendien krijg je hier de boodschap wel heel erg om je oren geslagen. 
• De godin Athena gespeeld door Zendaya. Zij voegde wat mij betreft niks toe. 

 

Mijn conclusie

The Odyssee is geen documentaire, het is een speelfilm, gemaakt om het grote publiek te vermaken. Ik denk dat de film daar goed in geslaagd is. Voor mij waren sommige scenes iets te lang en met drie uur is het sowieso een lange film, die wel een stuk korter had gekund. Maar ondanks de dingen die ik niet goed vond, was er ook veel dat ik wel de moeite waard vond. Het is niet mijn interpretatie van de Odyssee, maar het is Christopher Nolans interpretatie en in dat opzicht is het een prima film. 

Ik denk dat bovendien een grote verdienste van de film de hernieuwde belangstelling voor de Ilias en de Odyssee is. Iedereen heeft het over een episch gedicht dat 2500 jaar geleden is geschreven en leest er vertalingen van.  Homerus en zijn werk staan weer volop in de belangstelling, en dat is alleen maar toe te juichen.