maandag 19 februari 2018

Klok zonder wijzers, Carson McCullers

Tijd is een vreemd fenomeen, we hebben er te weinig van, en soms teveel en wat voor sommigen de tijd terugzetten is, is voor anderen juist een stap vooruit. Tijdperken en levens komen ten einde en toch hoopt iedereen op een toekomst.

Klok zonder wijzers speelt zich af in een klein stadje in Georgia, in 1953. De burgerrechten beweging begint een beetje op te komen, je zou kunnen zeggen dat de nieuwe tijd al aan de deur klopt, al willen de meesten in het stadje daar nog niets van weten. Negers weten hun plaats en al dat gedoe over stemmen en integratie van het onderwijs zijn mogelijkheden waar men maar liever niet aan denkt.

De apotheker J.T. Malone heeft net te horen gekregen dat zijn tijd bijna op is, want hij heeft leukemie. Hooguit anderhalf jaar geeft de dokter hem nog. Malone is een gefrustreerde man die alleen maar apotheker is geworden omdat medicijnen studeren hem niet lukte en zich nu afvraagt wat hij eigenlijk heeft gedaan in zijn leven en of dat wel genoeg was.

Een bron van vreugde en bescheiden trots is zijn vriendschap met een van de grote figuren uit het stadje, Fox Clane, de oude rechter die zelfs in de senaat heeft gezeten. Fox Clane heeft zijn vrouw verloren aan kanker en zijn zoon door een nog grotere tragedie en zorgt al sinds zijn geboorte voor zijn kleinzoon, Jester.

Fox Clane droomt ervan om het zuiden weer in oude luister te herstellen, waarbij het noorden ervoor zorgt dat het oude geld weer wat waard wordt en eventueel zelfs de slavernij weer in ere wordt hersteld. Zijn kleinzoon gooit de knuppel in het hoenderhok als hij zegt dat hij niet voor segregatie is, iets dat de oude rechter maar half serieus neemt.

Jester worstelt ondertussen met zijn seksualiteit en zijn gevoelens voor de zwarte jongeman die in dienst wordt genomen door zijn opa, om als secretaris en persoonlijke assistent te fungeren. Sherman, de zwarte jongen, heeft blank bloed, aan zijn blauwe ogen te zien, iets dat hem altijd onderscheidt van de andere zwarten in het stadje.

Sherman is zijn hele leven al kwaad op de wereld die hem geen ouders heeft gegeven (hij is een vondeling), op de mensen die zich van hem afkeren en de vernederingen die hij moet ondergaan.

Hij luistert naar het gezwam van de rechter die geen idee heeft hoe zijn geklets over het zuiden en de slavernij op een zwarte jongen moet overkomen en Sherman heeft steeds meer behoefte om zich kenbaar te maken aan de wereld, om een daad te stellen. Als hij erachter komt wat de rechter al die tijd wist over zijn afkomst, onderneemt hij inderdaad actie, met grote gevolgen.

Klok zonder wijzers werd geschreven door Carson McCullers die zelf ook opgroeide in Georgia en dus exact wist hoe de situatie in een kleine stad in het zuiden was. Ze debuteerde in 1940 met The heart is a lonely hunter (staat hier ook in de kast en komt ongetwijfeld binnenkort langs). Klok zonder wijzers is haar laatste roman die werd uitgegeven terwijl ze nog leefde.

De vier mensen worden met heel veel mededogen beschreven en zowel hun goede als slechte eigenschappen komen goed naar voren, soms heel subtiel.

De rechter is een seniele racist, maar hij houdt oprecht van zijn kleinzoon en betoont zich een goede vriend.

Mallone is een zwakke en kleinzielige man, maar zijn onvermogen om zijn doodsvonnis te accepteren is begrijpelijk en ontroerend en eenmaal betoont hij zich een dapper en goed mens die nee weet te zeggen ondanks de druk die op hem wordt uitgeoefend.

Sherman is een prikkelbare en leugenachtige vent, die zich altijd beter wil voordoen dan hij is, maar tegelijkertijd wil je hem omhelzen en vertellen dat hij wel wat waard is. Hartbrekend zijn zijn pogingen om opgemerkt te worden in het stadje en je weet dat het wel mis moet lopen.

Jester probeert zich af te zetten tegen zijn grootvader en is daarbij niet altijd heel aardig, maar zijn verwarring over zichzelf en hoe hij zijn eigen weg probeert te vinden wordt invoelend neergezet.

Carson McCullers schrijft prachtig, met heel mooie zinnen en beschrijvingen, en soms absurde dialogen. Ik heb hardop gelachen om de eerste kennismaking tussen Sherman en Jester, die twee jongemannen die aan de ene kant willen laten zien wat ze waard zijn en niet willen onderdoen voor de ander, en aan de andere kant ook aftasten of de ander misschien een vriend kan zijn.

De sfeer in het zuidelijke stadje wordt mooi weergegeven, met diep gewortelde ideeën over wat goed is en wat niet, en over hoe de verschillende rassen zich zouden moeten gedragen. Dit verhaal zou zich denk ik niet ergens anders kunnen afspelen, wat er gebeurt en hoe de mensen op elkaar reageren heeft nu eenmaal zijn wortels in de geschiedenis van het zuiden.

Het verhaal eindigt op de dag in 1954 dat het Hooggerechtshof in de Verenigde Staten de segregatie in het onderwijs beëindigt, het begin van het einde voor de segregatie. Het begin van het einde van het zuiden zoals Fox Clane het wilde terugbrengen.

Het is ook de dag dat Malone sterft, in een ontroerend laatste hoofdstuk waarin je warempel warmte voor hem gaat voelen.

Klok zonder wijzers is een bijzonder mooi verhaal over verdriet, verlies, vriendschap tegen wil en dank, afkomst en identiteit en natuurlijk het leven in het zuiden van de Verenigde Staten.

Originele titel: Clock without hands (1961)
Nederlandse uitgave door uitgeverij Athenaeum (2018)
Nederlandse vertaling: Molly van Gelder
Bladzijdes: 256

zondag 18 februari 2018

Boekentip op zondag (4/18)

In Napels wordt een operazanger vermoord in zijn kleedkamer en het valt aan inspecteur Ricciardi en zijn tweede man Maione om de moord op te lossen. De operazanger was niet heel erg geliefd, dus er zijn meer dan genoeg mensen die hem om hals wilden brengen, maar wie had er toegang tot zijn kleedkamer tijdens de voorstelling?

Ricciardi en Maione moeten verschillende draden ontrafelen, maar als ze iemand arresteren, weer Ricciardi ook dat ze niet de juiste man hebben. De bekentenis die wordt gegeven is om iemand te beschermen en Ricciardi is degene die een uitweg moet zien te vinden waarbij niet zozeer de wet wordt gevolgd, maar het recht wordt gediend.

De dood zingt in Napels is bijzonder om twee redenen. Ten eerste speelt het zich af in 1931, als Italië een fascistische staat is onder Mussolini, wat een interessante achtergrond geeft. 

Ten tweede is de hoofdpersoon een bijzondere man. Ricciardi komt uit een zeer rijke en adellijke familie, maar is bijna niet in staat om contact te maken met de levende mensen, omdat hij omringt wordt door de doden. Letterlijk omringt wordt door de doden, hij ziet de geesten van de gestorvenen en zij vertellen hem constant over hun laatste ogenblikken.

Zijn er ook aanmerkingen te maken? Ja, die zijn er zeker, maar die zijn wel minimaal. De schrijfstijl is soms een beetje melodramatisch, na de eerste keer wist ik wel dat de inspecteur groene ogen had, dat hoefde niet om de drie bladzijdes terug te komen. Ook zijn gekweldheid wordt soms een beetje te dik aangezet.

Maar er zijn ook fijne vondsten en de uitkomst van de moord vond ik verrassend en menselijk. Ik zou het leuk vinden als er meer boeken over inspecteur Ricciardi en Maione worden geschreven en helemaal leuk als de opera-liefhebbende priester Don Pierino dan ook weer terugkomt.

Originele Italiaanse titel: Il senso del dolore. L’inverno del commissario Ricciardi (2012)
Nederlandse uitgave uitgeverij Xander uitgevers (2018)
Nederlandse vertaling: Irene Goes
Bladzijdes: 238

vrijdag 16 februari 2018

La danseuse (2016)

Loie Fuller werd in 1862 geboren in Chicago. Zij groeide op als kind-sterretje in het therater, met dans, zang, cabaret en pantomime en alles wat erbij kwam kijken. Maar hoewel ze geen formele dansopleiding had, lag haar hart daar wel. 

Ze begon te experimenteren en creëerde een nieuwe en unieke dansvorm, waarbij ze speelde met bewegingen van haar lichaam en de jurk die ze droeg. Al heel snel kwamen er echter andere danseressen die haar na-aapten en haar ideeën gebruikten.

Loie Fuller trok naar Parijs en kwam te werken in de Folies Bergère waar ze heel veel succes had, ook omdat ze experimenteerde met nieuwe elektrische belichtingen om haar dansen nog dramatischer te laten lijken. Ze had contact met bekende kunstenaars als Toulouse-Lautrec die haar bijvoorbeeld heeft geschilderd.

Nieuwe danseressen zoals Isadora Duncan kwamen voor Loie Fuller naar Parijs toe om van haar te leren.

Loie Fuller vergde teveel van zichzelf en stierf uiteindelijk aan een longontsteking in 1928.

Over het leven van deze bijzondere vrouw is een film gemaakt, La danseuse met de Franse actrice Soko in de hoofdrol.
Loie Fuller
Als biografie is de film waarschijnlijk niet erg goed gelukt, zoals bijna altijd met dit soort films. Het lijkt wel of de makers geen genoegen kunnen nemen met de gewone biografische feiten, maar dat ze er altijd iets extra artistieks van willen maken. In dit geval groeit Loie in de film op te midden van de prairies in het Wilde Westen, terwijl ze in werkelijkheid opgroeide in een buitenwijk van Chicago.

In Parijs had Loie Fuller een verhouding met Gabrielle Bloch en hoewel die in de film de rol van vertrouwelinge heeft, is er geen enkele hint naar iets meer.

En zo zijn er nog een paar zaken te noemen, maar ondanks dat heb ik toch heel erg van deze film genoten. Visueel is het namelijk een feest om te bekijken.

Het dansen worden ongelofelijk mooi in beeld gebracht en het is heel goed te begrijpen wat voor sensatie deze dansen geweest moeten zijn, zeker omdat ze in die tijd volkomen origineel waren.

Loie Fuller dacht na over elk detail van haar voorstelling en vergde het uiterste van zichzelf. De zware gewaden die ze met behulp van stokken in beweging bracht putten haar uit en de felle lichten waren een belasting voor haar ogen.

Sterk spel van Soko die warempel ook uiterlijk op Loie Fuller lijkt, maar die ook heel goed haar intensiteit over weet te brengen.

Soko als Loie Fuller
Als je deze film niet kijkt om een biografisch portret te krijgen van Loie Fuller, maar om een beeld te krijgen van een bevlogen en gedreven danseres, dan is La danseuse perfect.

maandag 12 februari 2018

A gentleman in Moscow, Amor Towles

Graaf Alexander Rostov is in het buitenland als de Russische Revolutie uitbreekt, maar hij keert terug naar zijn geliefde vaderland. 

In 1922 wordt hij veroordeeld omdat hij een bedreiging vormt voor het communistische regime, maar de doodstraf krijgt hij niet. In plaats daarvoor wordt hij tot Voormalig Persoon verklaard en krijgt hij huisarrest in het Metropool Hotel in Moskou waar hij de afgelopen jaren een suite bewoonde.  

Graaf Rostov mag geen voet buiten het hotel zetten en wordt verbannen naar één van de zolderkamers van het hotel.  Hier zal hij zijn dagen moeten slijten. Hij probeert manmoedig om de tijd te verdrijven met de essays van Montaigne, maar die brengen hem weinig vreugde. 

Het zijn echter de mensen in het hotel, zowel de gasten als het personeel, die hem in de jaren die komen zullen helpen. De graaf maakt vrienden, weet zijn talenten in te zetten in het hotel en zorgt voor een aangenomen dochtertje.

Graaf Alexander Rostov is een gentleman in de ware zin van het woord. Hij is vriendelijk en voorkomend, erudiet en laat anderen in hun waarde. Zijn leven is begrensd, en in de periode 1922 tot 1954 zal hij slechts éénmaal het hotel verlaten, in een noodgeval.

Toch heeft hij geen armoedig leven, zijn herinneringen aan vroeger en de vele vrienden die hij nu heeft, maken zijn leven rijk en zinvol. Van zijn oude vriend Mischa, de actrice Anna met wie hij een relatie krijgt tot de jonge Nina die een goede vriendin wordt, de Maitre d’ Andrey en de kok Emile, de naaister Marina, de Amerikaanse diplomaat Richard en de partijfunctionaris Osip die de graaf inhuurt om hem over het Westen te leren, allemaal spelen ze een rol in het leven van Alexander Rostov en hij in het hunne.

Een speciale plek is daarbij weggelegd voor zijn aangenomen dochtertje Sofia, die uitgroeit tot een getalenteerde pianiste en voor wie de graaf op het laatst alles op alles zal zetten om haar aan een toekomst te helpen.

A gentleman in Moscow is een prachtig boek over een bijzondere man, die je in je hart sluit. Er is niet veel actie, maar als je denkt dat een verhaal van een man die 32 jaar in een hotel woont saai is, dan vergis je je. A gentleman in Moscow is namelijk absoluut niet saai.

In de afgeschermde wereld van het hotel dringt namelijk meer dan genoeg door van de gebeurtenissen in de buitenwereld. De hongersnood, de terreur van Stalin, de oorlog en de censuur laten allemaal hun sporen na en het leven van de graaf verandert mee met de tijden.

De graaf houdt van zijn vaderland in het algemeen en van het voorvaderlijk landgoed in het bijzonder en het mooie is dat je dit volkomen begrijpt. De keuzes die de graaf maakt zijn gebaseerd op zijn persoonlijke erecode, maar zijn geen moment belachelijk of overdreven, maar juist een bastion van beschaving te midden van een zeer onbeschaafde wereld.

Dat de graaf tenslotte er voor kiest om Rusland één keer te verraden, is desondanks ook volkomen begrijpelijk, in dit geval was dit het enige dat hij kon doen.

Het einde is spannend en heerlijk om te lezen, je applaudisseert bijna elke keer als de graaf weer iets heeft kunnen regelen. Dat hij daarbij de verschrikkelijke hotelmanager die fungeert als informant van de KGB een flinke hak kan zetten, is mooi meegenomen. De laatste scenes waren niet zoals ik had verwacht, maar wel heel passend en ontroerend.

Met pijn in mijn hart nam ik afscheid van graaf Alexander Rostov en ik kon hem alleen maar het allerbeste wensen.

Ik heb geprobeerd om zo min mogelijk weg te geven over wat er allemaal gebeurt en hoe het eindigt, want dit is een boek die je gewoon zelf zou moeten lezen.

Uitgegeven in 2016
Bladzijdes: 462
In het Nederlands vertaald als: Graaf in Moskou

vrijdag 9 februari 2018

Vooruitblik tentoonstellingen lente en zomer 2018

Zoals altijd geef ik rond deze tijd een overzicht van de verschillende mooie tentoonstelling die er in de komende maanden te zien zijn. 
Verre van volledig natuurlijk, maar dit zijn een aantal tentoonstellingen die in ieder geval mij zijn opgevallen of waar ik hoop naar toe te kunnen gaan. 
Er is denk ik voor ieder wat wils, want het is heel divers! 

Impressionism and beyond in het Singer museum in Laren
In het Singer museum is nu een tentoonstelling met prachtige schilderijen van Impressionisten, post-Impressionisten, fauvisten, symbolisten en kubisten te zien. De tentoonstelling is een deel van de magnifieke kunstverzameling van het echtpaar John en Marine van Vlissingen.
Ik heb deze tentoonstelling al bezocht en mijn bespreking is HIER te vinden.
Meer informatie is HIER te vinden 
16 januari 2018- 6 mei 2018

Magische miniaturen in het Catherijneconvent in Utrecht
De kloosters in de Middeleeuwen schreven boeken over en versierden deze manuscripten met de prachtigste miniaturen. Kleine diertjes, fantasiewezens, religieuze voorstellingen en scenes uit het dagelijks leven werden vol fantasie en met veel precisie in de mooiste kleuren tot leven gewekt. Veel van deze miniaturen zijn nog mooi bewaard gebleven en nog net zo fris als toen ze gemaakt werden, honderden jaren geleden. In het Catharijneconvent in Utrecht is er binnenkort een tentoonstelling te zien waar je tot in detail kunt zien hoe bijzonder deze miniaturen zijn.

Meer informatie is HIER te vinden
23 februari 2018-3 juni 2018

Van Gogh en Japan in het Van Gogh museum  in Amsterdam
Eind 19e eeuw was Japan in de mode in Europa. Mensen wilden Japanse voorwerpen en prenten bezitten en de kunstenaars raakten geïnspireerd door de Japanse manier van schilderen. Vincent van Gogh zou Vincent niet zijn als hij niet meeging in deze mode, maar daar tegelijkertijd zijn eigen draai aan gaf. In het Van Gogh museum is er een tentoonstelling waar de Japanse invloed op Van Gogh te zien is.
Meer informatie is HIER te vinden 
23 maart 2018 -24 juni 2018

Escher op reis in het Fries museum in Leeuwarden
Maurits Cornelis Escher werd in 1898 geboren in Leeuwarden en het is dan ook geen wonder dat het Fries museum een mooie tentoonstelling aan deze bijzondere graficus wijdt. Meer dan tachtig prenten laten zien hoe Escher begon als tekenaar, inspiratie opdeed aan de Middellandse zee en in Nederland zijn grafische kunsten volmaakte met prenten waarin niets is wat het lijkt.
Meer informatie is HIER te vinden
28 april 2018-28 oktober 2018
  
Avant garde in Groningen, De Ploeg 1918-1928 in het Groninger museum in Groningen
Honderd jaar geleden richtten een aantal Groninger kunstenaars waaronder Jan Altink, Hendrik Werkman en Jan Wiegers een kunstenaarsgroep op. Zij wilden de grond openploegen zodat er iets nieuws kon groeien. De Ploeg liet zich inspireren door bijvoorbeeld het expressionisme, maar gaf er wel een eigen draai aan door bijvoorbeeld het Groninger landschap op de kaart te zetten. Ter ere van de honderdste verjaardag is er in het Groninger museum een tentoonstelling te zien over de beginjaren van deze geweldige kunstenaars met meer dan honderd schilderijen, affiches en tekeningen.
Meer informatie is HIER te vinden 
26 mei 2018-4 november 2018

Odilon Redon in het Kroller Muller museum in Otterloo
Odilon Redon (1840-1916) was een zeer veelzijdig mens, hij was tekenaar en schilder die verschillende technieken gebruikte, maar ook schrijver, musicus en criticus. Hij was er vooral meester in verschillende kunstvormen met elkaar te verbinden tot een bijzonder oeuvre waarin alle zintuigen worden aangesproken.
In het Kroller Muller museum komt er een tentoonstelling die deze samenwerking tussen de verschillende disciplines laat zien en een overzicht geeft van waar deze bijzondere kunstenaar toe in staat was.
Meer informatie is HIER te vinden
2 juni 2018 -9 september 2018

Classic beauties in de Hermitage in Amsterdam
In de 18e eeuw werden er in Italie veel opgravingen gedaan, waardoor de klassieke beelden weer in de belangstelling kwamen. De lichamelijke perfectie van deze beelden inspireerden de kunstenaars in die tijd en daarna tot het navolgen van dit klassieke ideaal. De tsaren zouden de tsaren niet zijn als ze niet het beste van deze neoclassicistische kunst verzamelden. In juni komen er aantal van de mooiste werken vanuit Sint Petersburg naar de Hermitage in Amsterdam.
Meer informatie is HIER te vinden
16 juni 2018 -13 januari 2019

Iran in Drents museum in Assen
De bakermat van onze beschaving ligt in Mesopotamie, grofweg het huidige Iran. In Assen zal een zeer bijzondere tentoonstelling te zien zijn met meer dan 250 archeologische vondsten uit de periode 7000 v Chr- 330 v. Chr. Voorwerpen van steen, maar ook van goud die een beeld geven van de eerste boeren tot de staten die er ontstonden in dit gebied en de volkeren die hier gewoond hebben zoals de Assyriers, Babyloniers en Perzen.
Deze tentoonstelling is gemaakt in samenwerking met het National Museum of Iran in Teheran en de Iranian cultural heritage organization.

Meer informatie is HIER te vinden 
17 juni 2018- 18 november 2018
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...