maandag 27 maart 2017

Eeuwige jeugd, Donna Leon

De boeken van Donna Leon over de Venetiaanse commissario Brunetti is één van de series die ik lees als ik me wil ontspannen en heerlijk wil wegdromen. Er zijn altijd een paar vaste ingrediënten, zoals de wandelingen van Brunetti door Venetië, gemijmer over het leven in het algemeen en Venetië in het bijzonder en natuurlijk de vele heerlijke maaltijden.

In het laatst uitgegeven boek Eeuwige jeugd in de serie zijn commissario Brunetti en zijn vrouw uitgenodigd op een diner bij zijn schoonmoeder. Hier ontmoet Brunetti de oude contessa Lando-Continui. Zij wil dat Brunetti een oude zaak onderzoekt, waarbij vijftien jaar geleden haar kleindochter in het water terecht kwam en zodanig hersenletsel opliep dat ze nu de verstandelijke vermogens heeft van een kind van zeven.

De jonge vrouw zelf, gevangen in haar eeuwige jeugd, kan niets meer vertellen over de gebeurtenissen, dus Brunetti moet het hebben van de mensen die zij vroeger gekend heeft. In de eerste instantie lijkt er niet veel schot in de zaak te zitten en lijkt het erop dat het een ongeluk was. 

Maar als de enige getuige van de bijna-verdrinking wordt vermoord, beseft Brunetti dat hij daadwerkelijk een misdaad onderzoekt, terwijl de dader probeert om na vijftien jaar de laatste sporen 
uit te wissen.

Ik vind het leuk dat Donna Leon in staat is om ondanks de verschillende vaste elementen toch te laten merken dat Italië veranderd is. Er zijn observaties over de nieuwe immigranten die komen en die weer heel anders zijn dan de vu-compru’s waar men nu aan gewend is en er worden stappen ondernomen om Venetië nog leefbaar te houden voor de gewone inwoners.

De corruptie, de vervuiling van de lagune en het wantrouwen van de noordeling tegen de zuiderlingen is er nog altijd, maar Brunetti zet bij sommige dingen wel vraagtekens, ook bij zaken waar hij zelf schuldig aan is. 

Tekenend in dit opzicht is bijvoorbeeld de scene waarin een collega uit Napels toegeeft de collega uit Sicilië niet te vertrouwen, terwijl Brunetti bij zichzelf moet toegeven dat dit hem schokt, terwijl hij tegelijkertijd beiden niet echt vertrouwt. De vooroordelen die je zelf hebt, lijken altijd logischer dan de vooroordelen van een ander.

De situatie van Manuela wordt met ontroering beschreven en vooral het einde vond ik erg mooi.
Eeuwige jeugd is opnieuw een goed boek in de lange serie over Brunetti. Dat ik halverwege de dader al had geraden, vergeef ik haar aan de ene kant wel, maar ik soms zou ik willen dat het plot iets steviger in elkaar zat en de aanwijzingen niet zo overduidelijk waren (tenminste, ik vind ze overduidelijk). 
De kleine twist met de moord die op het einde duidelijk wordt, vond ik wel weer origineel en goed getroffen.

Ondanks het kleine minpunt vond ik het heerlijk om dit boek te lezen, omdat het de sfeer van Venetië zo duidelijk oproept en ik tijdens het lezen naast Brunetti door de straten van Venetië loop. 
Heel erg fijn.

Originele titel: The waters of eternal youth
Uitgegeven in 2016
Nederlandse uitgave 2017 door uitgeverij Cargo
Nederlandse vertaling: Lilian Schreuder
Bladzijdes: 318

vrijdag 24 maart 2017

Vijf op vrijdag: Porto

De vorige week heb ik 8 dagen door gebracht in de mooie stad Porto, aan de kust van Portugal. Ik was hier op uitwisseling met een collega en 22 leerlingen uit 3 mavo en 4 havo. Een mooie reis, want Porto is een prachtige stad en de Portugezen zijn bijzonder gastvrij en vriendelijk, maar het was wel heel vermoeiend. Gelukkig is alles goed gegaan en hebben we vorige week vrijdag weer 22 leerlingen heel en gezond op Schiphol afgeleverd.

Porto heeft mooie gekleurde huisjes, steile straten, overal tegeltjes langs de muren en de rivier de Douro loopt door de stad. We hebben veel gezien en veel gedaan, dus er zullen in de komende weken nog wel meer berichten over Porto komen.

Voor nu eerst een kleine impressie van Porto.
Porto in de ondergaande zon. 

De Atlantische Oceaan is nooit ver weg

Uitzicht op de stad vanaf de Torre dos Clérigos

Karmelietenkerk met karakteristieke tegeltjes tegen de buitenmuur

Schip met vaten vol port op de Douro, met Porto op de achtergrond. 

maandag 20 maart 2017

Vertel hun over veldslagen, koningen en olifanten, Mathias Énard

Boek (l) en Silvia (r)
In 1506 is Michelangelo gedesillusioneerd. Paus Julius II houdt hem aan het lijntje door wel opdrachten te beloven, maar de betaling uit te stellen.

Kwaad is hij teruggegaan naar Florence, waar hij enigszins angstig afwacht waar de paus mee zal komen, want die zal niet heel blij zijn dat een van zijn meester-beeldhouwers ervandoor is gegaan.

Als er tenslotte een officiële brief komt, is die echter niet van paus Julius, maar van de Sultan van het Turkse rijk. Michelangelo krijgt een uitnodiging om naar Constantinopel te komen.

De sultan wil namelijk een brug over de Gouden Hoorn, om de twee delen van Istanbul met elkaar te verbinden. En Michelangelo moet die brug ontwerpen. 

Leonardo da Vinci heeft al eerder een poging gedaan, maar dat ontwerp was niet in goede aarde gevallen. Nu krijgt de volgende bekende kunstenaar de kans.

Michelangelo reist naar de wonderlijke wereld van Istanbul en moet in de eerste instantie zijn weg zien te vinden in deze nieuwe stad, waar oost en west elkaar ontmoeten. Er zijn moslims, joden en christenen in de stad aanwezig, Turken, Arabieren en Europeanen, maar ook diplomaten uit Venetie, kooplieden uit Genua en vluchtelingen uit Spanje.

Michelangelo sluit vriendschap met de Turkse dichter Mesihi die hem de stad laat zien. Hij bezichtigt de Hagia Sophia die moskee is geworden, de bibliotheek en doet inspiratie op bij de Arabische en Turkse architectuur. Hij komt uiteindelijk met een ontwerp voor een prachtige brug, een brug die recht doet aan de stad. Helaas slaat dan het noodlot toe voor Michelangelo en hij moet overhaast terugvluchten naar Florence.

Eerder las ik van Mathias Enard Boevenstraat, dat me bijzonder goed beviel en ook dit boek is erg mooi. Mathias Enard heeft een fijne schrijfstijl die weelderig genoeg is om de geur van het oosten op te roepen, maar niet zo barok dat het finaal onleesbaar wordt.

Zijn Michelangelo is een mens van vlees en bloed, een briljant kunstenaar, maar ook iemand die geplaagd wordt door twijfels en onzekerheid. Zijn teleurstelling als de gunst van de sultan net zo onbetrouwbaar is als dat van de paus, is bijna tastbaar.

Het is natuurlijk niet alleen een charmante, historische vertelling, het gaat ook over de verbinding tussen oost en west. Die verbinding die er niet komt en er misschien ook wel nooit zal komen.
Michelangelo is niet bepaald in zijn element in deze vreemde stad. De brug, de mooie brug van Michelangelo, wordt weliswaar begonnen, maar nooit afgemaakt. 

Het was een lofwaardige poging, maar het leidt uiteindelijk allemaal tot niets. Behalve de inspiratie die Michelangelo meeneemt uit Constantinopel en terug laat komen op wat zijn bekendste werk zal worden: het plafond van de Sixtijnse kapel.

Zijn prachtige kunstwerken leven voort en de korte periode die hij in het Turkse rijk doorbracht is niet meer dan een intermezzo dat bijna iedereen vergeten is.

Vertel hun over veldslagen, koningen en olifanten is een bijzonder boek en eigenlijk gewoon een klein meesterwerkje van Mathias Enard.

Originele Franse titel: Parle-leur de batailles, de rois et d’éléphants
Uitgegeven in 2010
Nederlandse uitgave 2011 door uitgeverij De arbeiderspers
Nederlandse vertaling: Katrien Vandenberghe
Bladzijdes: 149

vrijdag 17 maart 2017

Tentoonstelling: Het oudste goud ter wereld

Panter beeldje (keramiek)
In de jaren ’70 van de 20e eeuw werd er bij de stad Varna in Bulgarije een groot grafveld gevonden, vol schatten en prachtige spullen.

Dit gebied rond het Varna-meer werd al bewoond vanaf ongeveer 5000 voor Christus. Het schrift was nog niet uitgevonden, en veel ligt er nu op de bodem van het meer, dus veel weten we niet over de bewoners. Dankzij de vondsten uit de graven, werd er toch meer duidelijk over deze beschaving.

Hier woonden de eerste mensen die in staat waren om de koper- en gouderts uit de bergen te bewerken tot sieraden en amuletten. Ze versierden hun gebruiksvoorwerpen en geloofden waarschijnlijk in een leven na de dood, als we de meegegeven voorwerpen in de graven goed interpreteren.

Bijzonder zijn de verschillende ‘symboolgraven’ die gevonden zijn. Dit zijn graven zonder lichamelijk overschot, maar wel met giften. Misschien waren dit graven voor dorpsgenoten die op reis zijn gegaan en nooit meer terug zijn gekomen, als een soort herdenkingsmonument.
Replica van 'graf 43
Dordrecht en Varna zijn sinds een aantal jaren zustersteden en hebben nu een uitwisseling van voorwerpen uit hun hoogtijdagen. Er is nu in Varna een tentoonstelling van Dordste spullen uit de late middeleeuwen en in het Dordrechts museum is er een tentoonstelling met prachtige voorwerpen uit Varna te zien. De voorwerpen dateren uit de periode 4800-4500 voor Christus. 
Datzelfde panterbeeldje uit andere hoek

Versierde deksel (keramiek)

Versierde deksel (keramiek)
Zo zijn er gouden voorwerpen, maar ook potten van keramiek, gestileerde godenbeelden en sieraden.  
Ik vond het vooral heel bijzonder omdat sommige dingen zo tijdloos aandoen. Het beeldje van de panter is absoluut snoezig en ontroerde me echt. Iemand wilde een beeldje van dit dier in huis hebben en heeft toen de opdracht gegeven (of was zelf zo vaardig) om er een te maken. 

De versierde deksels en de potten zijn ongelofelijk mooi en ik zou deze pot zo bij mij thuis neerzetten. Heel bijzonder en heel mooi om te bedenken dat dit alles 6500 jaar oud is en dat deze voorwerpen dus al oud waren toen de piramides in Egypte gebouwd werden.

Pot, keramiek 
De tentoonstelling Het oudste goud ter wereld, schatten uit Varna is nog tot en met 28 april 2017 te zien in het Dordrechts museum. 

woensdag 15 maart 2017

Vandaag, 100 jaar geleden

Tsaar Nicolaas II
Vandaag 100 jaar geleden, op 15 maart 1917 (nieuwe stijl) deed tsaar Nicolaas II van Rusland onder dwang afstand van de troon.

Hij hield teveel van Rusland om een burgeroorlog te willen riskeren. Abdicatie was de enige optie op dat moment, en met zijn handtekening kwam er een einde aan de Romanov-dynastie, die sinds 1613 Rusland had geregeerd.

De Voorlopige Regering nam de macht over, maar in oktober grepen de Bolsjewieken onder leiding van Lenin de macht. De revolutie die door velen zo enthousiast begroet werd, zou echter niet de verbeteringen brengen waar men op hoopte.

De economische en culturele opbloei van Rusland uit de jaren daarvoor werd volledig teniet gedaan en in de decennia die zouden komen zouden terreur en bloedige onderdrukking het leven voor de meeste Russen niet bepaald prettig maken.
Pas in 1991 zou er een einde komen aan de communistische dictatuur in de Sovjet Unie.

maandag 13 maart 2017

De gloed van Sint-Petersburg, Jan Brokken

Sint Petersburg heeft onder verschillende namen bekend gestaan, het was Sint Petersburg, Petrograd en Leningrad. Maar alle naamsveranderingen ten spijt is de kern van de stad altijd herkenbaar gebleven.

Het is een stad die in veel opzichten heel anders is dan Moskou. Moskou is Russisch tot op het bot, met de wortels in de Middeleeuwen. Sint Petersburg is in de 18e eeuw ontstaan uit de visie van één man, tsaar Peter de Grote, die een moderne stad wilde, gericht op Europa. Een stad met bruggen en veel water, geïnspireerd door Amsterdam en Venetië.

Het is een stad waar veel van de beroemde dichters, schrijvers, componisten en andere kunstenaars van Rusland zijn geboren en hebben gewoond en hun stempel op de stad hebben gedrukt. Het is een stad die geleden heeft onder het vreselijke beleg door de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog en waar, net zoals in de rest van Rusland, de gevolgen van jarenlange communistische dictatuur nog niet zijn verdwenen.

Jan Brokken was in 1975 in Leningrad en in 2015 opnieuw in Sint Petersburg om naspeuringen te doen voor zijn prachtige roman De kozakkentuin die in 2016 uitkwam.
Tijdens zijn nieuwe reis haalt hij herinneringen op aan zijn eigen reis jaren geleden, maar ook aan de vele mensen die hier hebben gewoond. Overal waar hij komt zijn er restanten van vroeger te vinden.

Dichtregels en fragmenten uit verhalen zijn hier nog springlevend terug te vinden, de geur van het verleden is nog overal vers.

Jan Brokken bezoekt restaurants, kerken, dans- en muziekvoorstellingen, musea en huizen en is op zoek naar de restjes verleden, terwijl de dichtregels hem te binnen schieten en aan alle kanten de geschiedenis met hem mee loopt.

Niets is zo moeilijk een als een oud legendarisch oord jong en dynamisch te houden. In Sint-Petersburg bespeur ik meer heimwee naar de majestueuze jaren van weleer dan een sterke wil om weer dé stad te worden waar alles eerder, beter en heftiger gebeurt dan in de rest van Rusland. De warmte die Sint-Petersburg uitstraalt is de gloed van weleer.

In Sint-Petersburg woonden Dostojevski en Toergenjev, Gogol en Tsjaikovski in dezelfde straat en Jan Brokken legt uit waarom hij wel van Dostojevski, maar niet echt van Toergenjev houdt.

In Sint-Petersburg stond de dichteres Anna Achmatova jarenlang elke dag bij de gevangenis waar haar zoon gevangen zat, in de hoop dat ze nieuws zou krijgen over hem. Nu staat er daar dichtbij een prachtig standbeeld van haar, de dichteres die zoveel had verloren in de dictatuur.

In Sint Petersburg leerde de echtgenote van Osip Mandelstam alle gedichten van haar man uit haar hoofd, omdat het verboden was ze op te schrijven en ze niet wilde dat de gedichten verloren zouden gaan.

Sint-Petersburg is ook de stad waar Poesjkin altijd vereerd werd, zelfs tijdens de terreur van Stalin, zijn werken zijn nooit verboden geweest.

In Sint-Petersburg staat de kathedraal die is gebouwd ter ere van tsaar Alexander II die vermoord werd, hield Malevich zijn beroemdste tentoonstelling met schilderij van het zwarte vierkant op de plek waar altijd een icoon hing.

Het is de stad waar Poetin is geboren en waar hij zijn eerste stappen op het politieke pad zette. De beelden van Lenin zijn nu verdwenen, maar andere zaken zijn ontluisterend hetzelfde gebleven. Nog altijd zal een Rus niet snel zeggen wat hij van de machthebbers vindt, de angst van vroeger zit er nog steeds.

Voor ons ligt alleen ellende,
Zoals ook achter ons ellende ligt,
Blijf nog even bij me zitten,
Blijf alsjeblieft nog even hier…
(Klytsjkov)

Ik heb van Jan Brokken nog maar twee andere boeken gelezen, De vergelding, die ik zozo vond, en De kozakkentuin die ik schitterend vond en dat voor mij zelfs het mooiste boek van 2016 was.

De geur van Sint Petersburg is voor mij nu al een van de mooiste boeken die ik dit jaar zal lezen. In een prachtige stijl weeft Jan Brokken persoonlijke herinneringen, anekdotes, geschiedenis en actualiteit ineen tot een relaas dat er ten eerste voor zorgt dat ik Sint Petersburg zelf wil bezoeken en ten tweede dat ik de gedichten en verhalen van Anna Achmatova, Osip Mandelstam en al die anderen die ik nog niet ken meteen wil lezen.

Geen moment zakt het in, geen moment wordt het saai. De gloed van Sint Petersburg neemt je mee en draagt je helemaal naar Rusland, naar die bijzondere stad aan de Neva. De mooie dichtregels die her en der te vinden zijn, voegen nog een extra (heel Russische) dimensie toe.

Wat had ik nu toch graag
Gespeeld, gedarteld,

Gezegd waar het op staat,
de hele waarheid,

de somberte verschopt,
vermist, verduiveld,

Een ander bij de hand
genomen, zeggend,

Wees lief, we moeten beiden
die kant op.
(Osip Mandelstam)

Mijn bespreking doet helaas op geen enkele manier recht aan dit bijzondere boek, dat als enige minpunt heeft dat het maar 194 bladzijdes heeft. Ik had dolgraag meer willen lezen.

Uitgegeven in 2016 door uitgeverij Atlas Contact
Bladzijdes: 194
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...