woensdag 18 juli 2018

The race to save the Romanovs, Helen Rappaport

Er zijn honderden boeken en artikelen geschreven over de Russische Revolutie en het trieste lot van de Keizerlijke Familie van Rusland in 1918. Grote vragen daarbij zijn of de revolutie voorkomen had kunnen worden, of hadden Nicolaas en zijn gezin nog gered kunnen worden.

Het is knap als je een boek weet te schrijven waar daadwerkelijk nieuwe informatie naar voren komt en daarmee ook nieuwe inzichten worden gegeven.

Nicolaas II regeerde autocratisch, zoals zijn vader en de meesten van zijn voorouders dat ook hadden gedaan. Zijn grootvader, de hervormingsgezinde Alexander II , was door revolutionairen vermoord, en daarmee was ook elke kans op hervormingen vanuit de tsaar verkeken.

In Europa waren de meeste vorsten aan elkaar verwant, of door koningin Victoria of via het Deense koningshuis en veel koningen kenden elkaar.

De meeste vorsten hadden eind 19e en begin 20e eeuw echter wel begrepen dat je als koning je troon eigenlijk alleen kon behouden als je niet al te gek deed en luisterde naar je volk. Ruimte voor autocratie was er niet meer en dat dit in Rusland nog wel bestond, met bijbehorende censuur en onderdrukking van tegengeluiden, werd gezien als iets dat wel mis moest gaan. 

Koning Haakon van Noorwegen, die zelf alleen koning in Noorwegen wilde worden nadat het volk in een referendum voor was, gaf Nicolaas goed advies op dit gebied, maar dit werd niet opgevolgd.

Had Nicolaas een andere echtgenote gehad, dan was het misschien ook anders gelopen. Alexandra was echter snobistisch en hooghartig en wist het Russische volk niet voor zich te winnen. Bovendien hamerde zij er constant op dat Nicolaas niet moest vergeten dat hij Tsaar aller Russen was en dat men hem gewoon moest gehoorzamen. Als Nicolaas al een hervorming had gewild, had Alexandra hem dat meteen uit zijn hoofd gepraat.

Het feit dat zij van Duitse afkomst was, werd haar ook nagedragen, zeker toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak, hoewel ze altijd heel duidelijk had aangegeven geen enkele sympathie voor keizer Wilhelm II te koesteren.

Tsaar Nicolaas II en Koning George V
Nadat de tsaar in februari 1917 afstand had gedaan van de troon, was er sprake van dat de Keizerlijke familie misschien in ballingschap naar Engeland zou kunnen gaan. Dit is echter nooit gebeurd. Hier lagen voornamelijk politieke problemen aan ten grondslag. 

De Engelse regering wilde niet dat de nieuwe Russische regering zich zou terugtrekken uit de oorlog en wilde niets doen om hun bondgenoot van zich te vervreemden. Koning George V was bovendien doodsbang dat de publieke opinie in Engeland, die fel anti-Russisch was, zich tegen hem en zijn eigen familie zou keren.

De enige vorst die echt probeerde om iets te doen voor Nicolaas en zijn familie was koning Alfonso XIII van Spanje. Hij was vanaf het begin bezorgd en informeerde naar hun welzijn en heeft onderhandeld met de Bolsjewieken om de vrijheid van de Romanovs. Hij betoonde zich hiermee een echte vriend van Nicolaas, terwijl zij slechts in de verte verwant waren en zij elkaar nooit hebben ontmoet.

Binnen Rusland lag het ook politiek gevoelig, zo had de Voorlopige regering bepaald geen controle over het hele land en probeerde bijvoorbeeld de Sovjet van Sint Petersburg de controle te krijgen, zo ook over de Romanovs. Ook in andere delen van het land waren er groepen Bolsjewieken en Sovjets uit verschillende steden die een stuk radicaler waren dan de Voorlopige regering, terwijl tegenstanders zich ook groepeerden. Rusland was in burgeroorlog en zat behoorlijk met de Romanovs in haar maag.

Er zijn heel veel mythes, roddels en sterke verhalen in omloop over de situatie toen de Romanovs gevangen zaten. Verslagen spreken elkaar tegen, veel betrokkenen zijn dood, maar er zijn inderdaad een aantal reddingspogingen bedacht, de een kansrijker dan de andere. Maar uiteindelijk speelden allerlei factoren een rol waarom het nooit geprobeerd is, en waarom de Keizerlijke Familie in die nacht van 17 juli haar gruwelijke lot tegemoet ging.
Tsaar Nicolaas II in gevangenschap
Helen Rappaport heeft verschillende boeken al geschreven over de Romanovs en is goed thuis in deze materie. Zij heeft voor dit boek nieuw materiaal ontdekt en weet zo obscure stukjes geschiedenis te verduidelijken of een nieuwe invalshoek te geven bij oude en bekende gegevens.

The race to save the Romanovs is ontzettend goed geschreven en bijzonder interessant, juist door die nieuwe informatie en de focus op de periode tussen de troonsafstand en de moord.
De rol van koning George V van Engeland wordt onder de loep genomen en de invloed die keizer Wilhelm II van Duitsland had op de loop van de geschiedenis.

De trieste conclusie is dat er eigenlijk maar één echt moment is geweest waarop de Romanovs hadden kunnen ontsnappen, namelijk net nadat tsaar Nicolaas afstand had gedaan van de troon. In die eerste chaotische dagen was de bewaking nog niet op orde en had de familie in veiligheid kunnen komen. Helaas waren op dat moment de kinderen doodziek met de mazelen, waardoor dit nooit is overwogen. 

En daarmee wordt heel duidelijk dat er een heleboel factoren zijn, sommige heel triviaal, die de loop van de geschiedenis en het lot van een familie volkomen kunnen veranderen.

Uitgegeven in 2018
Nog geen Nederlandse vertaling beschikbaar

dinsdag 17 juli 2018

In memoriam: De Keizerlijke Familie

Vandaag is het 100 jaar geleden dat de Keizerlijke Familie van Rusland, Tsaar Nicolaas II en zijn gezin, werden vermoord in Jekatarinaburg door de Bolsjewieken.

vrijdag 13 juli 2018

Experimenteren met de nieuwe camera

Sinds enkele weken heb ik een nieuwe camera. Ik vind fotograferen steeds leuker worden en hoewel ik op zich heel tevreden was met mijn compactcamera (Canon SX600 HS) en hier mooie foto's mee heb gemaakt, merkte ik zo langzamerhand ook een beetje de beperkingen.

Na lang overdenken en vergelijken ben ik op een systeemcamera uitgekomen. Dat is een toestel dat tussen een compactcamera en een digitale spiegelreflex camera inzit. Je hebt wel meer mogelijkheden dan met een compactcamera en de mogelijkheid om lenzen te verwisselen, maar de camera is niet zo groot en zwaar als een spiegelreflex.

Het is handig om te bedenken waar je het toestel vooral voor gebruikt. Zo neem ik de camera mee op reis en dan ben ik voornamelijk in een stad of ik fotografeer landschappen, dus ik wil een licht, gemakkelijk te bedienen toestel. Voor mij is het bijvoorbeeld niet interessant of je er goed filmpjes mee kan maken.

Ik ben de camera gaan kopen met collega Y. die er heel veel verstand van heeft (nogmaals bedankt!!) en ben uitgekomen op een Olympus OM-D EM 10 mark III. Het is een leuke camera om te zien, een beetje als een ouderwets fototoestel en dat vind ik grappig. Tegelijkertijd ligt de camera prettig in de hand en is het relatief gemakkelijk om te bedienen.

Er zit een kitlens bij van 14-42mm. Dat is prima om mee te beginnen, ik kan dan later kijken welke andere lenzen ik er nog bij zou willen en daar eerst weer voor gaan sparen.

Zoals jullie begrijpen ben ik lekker aan het uitproberen om zoveel mogelijk functies te ontdekken. Ik begin met de automatische stand en probeer de verschillende mogelijkheden uit. Experimenteren, kijken wat werkt en wat niet werkt. En langzamerhand hoop ik ook de volkomen handmatige stand onder de knie te krijgen, waarin je zelf sluitertijd etc instelt. Maar zover ben ik nog (lang) niet.

Tot nu toe ben ik heel tevreden over de mogelijkheden van de camera en de kwaliteit van de foto's.

Hier een paar voorbeelden.
Heel erg scherp
Prachtige kleuren
 Geinige mogelijkheden
Silvia in zwart-wit

Silvia in water-colour

De schaapskudde van Almere in sepia

De schaapskudde in vintage, als een jaren '70 kiekje
Mislukt experiment, de schapen in watercolour zien er heel vreemd uit! :-) 

maandag 9 juli 2018

De eerste twee Ferrara-romans, Giorgio Bassani

Giorgio Bassani (1916-2000) was een Italiaanse schrijver die vooral bekend is geworden met de boeken die zich afspeelden in het stadje Ferrara, waar Bassani zelf ook opgroeide. Deze serie van zes boeken staan bekend als de Ferrara-romans. Het is geen serie in de zin dat het steeds over dezelfde personen gaat, maar de 'hoofdpersoon' is eigenlijk het stadje Ferrara én de mensen die er wonen in de jaren ’20 en ’30.  

Ik had jaren geleden al één van deze boeken gekregen, maar op de een of andere manier had ik de indruk dat de andere romans niet meer verkrijgbaar waren. Kort geleden zijn ze echter allemaal opnieuw uitgegeven en kon ik, eindelijk en gelukkig, de rest van de boeken ook lezen. (en in de kast zetten, zo ben ik ook wel weer). 

Giorgio Bassani was Joods en kreeg in 1938 te maken met de rassenwetten in Italie. Veel Italiaanse Joden waren niet bezig met hun Joodse afkomst en waren geassimileerd, velen waren zelfs lid van de Fascistische partij toen dat in de beginjaren nog kon.

Maar vanaf 1938 worden ook in Italië de Joden buitengesloten, mochten zij niet meer studeren, niet meer lid zijn van clubs en verenigingen en werd hun rol steeds meer gemarginaliseerd. Giorgio Bassani moest zijn eerste boek onder pseudoniem uitgeven, omdat het anders geweigerd zou zijn.

Deze thematiek van vervreemding en buitenstaander zijn, speelt in de boeken van Bassani een grote rol. 

Dit zijn de eerste twee boeken in de serie.

Binnen de muren
In deze verhalenbundel met 5 korte verhalen, zie je meteen een aantal dingen terugkomen die kenmerkend zijn voor de boeken van Giorgio Bassani.

Het zijn uiteenlopende verhalen over verschillende personen die zich allemaal in andere situaties bevinden. Het gaat bijvoorbeeld over een jonge vrouw die, nadat ze zwanger is geworden, door haar minnaar wordt verlaten en uiteindelijk maar trouwt met een ander, een verhaal gaat over een Joodse man die de Holocaust heeft overleeft en terugkomt, waar de bevolking niet zo heel blij mee is, en een ander verhaal gaat over iemand die een oorlogsmisdaad heeft gezien en eindelijk zijn mond opendoet.

Een scherp oog voor mensen en de manier waarop mensen zich gedragen wordt in alle verhalen duidelijk. De observaties zijn glashelder, de zinnen mooi en afgewogen en de stad Ferrara met alle mensen en de manier waarop zij met elkaar omgaan, komt voor je ogen tot leven.

Oorspronkelijke titel Dentro le mura (1937)
Deze Nederlanders uitgave 2018 door uitgeverij De bezige bij
Nederlandse vertaling Jan van der Haar
Bladzijdes: 207

De gouden bril
In Ferrara komt dokter Fadigati wonen. Hij is snel geliefd in het stadje, want hij is een goede arts. Hij trouwt niet, maar op een gegeven moment wordt duidelijk waarom, hij is homoseksueel. 

Dat is een bron van besmuikte opmerkingen en gelach, maar echt lastig wordt het de dokter niet gemaakt. Pas als hij betrokken raakt in het kringetje van studenten die elke dag met de trein naar Bologna gaan en als hij in de zomer een zichtbare verhouding krijgt met één van hen, loopt het helemaal mis.

Het verhaal wordt verteld door een Joodse jongeman, die steeds meer te maken krijgt met uitsluiting. Het gaat eigenlijk gelijk op, zowel de dokter als de jongeman komen steeds meer buiten de samenleving te staan, met alle gevolgen van dien.

Prachtig, subtiel en ontroerend, en opnieuw geschreven in een helder en mooi proza waarin ergens ook de weemoed doorklinkt naar de tijd van vroeger. Een kleine roman, maar een die bewijst dat je niet altijd honderden pagina’s vol hoeft te schrijven om indruk te maken. Een schitterend verhaal. 

Oorspronkelijke titel: Gli occhiali d’oro (1977)
Deze Nederlandse uitgave 2018 door uitgeverij De bezige bij
Nederlandse vertaling: Jan van der Haar
Bladzijdes: 104

vrijdag 6 juli 2018

Klassieke schoonheid in de Hermitage

Vanaf 1735 werden er in Herculaneum opgravingen gedaan en vanaf 1748 in Pompei. Deze stadjes hadden de tand des tijds doorstaan door de uitbarsting van de Vesuvius in 79 en al hun schatten werden nu pas ontdekt.

Prachtige beelden en kunstvoorwerpen werden naar boven gehaald en de belangstelling van heel Europa was gewekt.

Kunstenaars vonden hun inspiratie in deze schitterende werken en probeerden deze na te maken, misschien zelfs nog wel mooier dan het klassieke origineel. Perfectie in steen, dat probeert men te bereiken.

De rijken konden natuurlijk niet achter blijven en het werd mode om een 'grand tour' te maken, waarbij men rondreisde in Italië om met eigen ogen de kunstwerken en opgravingen uit de oudheid te bekijken. Soms bleef men maandenlang weg om te genieten van alles wat Napels en Rome te bieden hadden.

En als echte toeristen wilden deze reizigers souvenirs mee naar huis nemen. Schilderijen en prenten van de opgravingen of oude monumenten, of een kleine kopie van een Klassiek beeld.

Onder de 18e eeuwse Italië gangers waren ook groothertog Paul, de latere Tsaar Paul I, en zijn vrouw Maria Fjodorovna. Zij reisden incognito als de graaf en gravin van het Noorden, maar hun belangstelling voor de klassieke oudheid was gewekt en in de jaren erna zou de kunstcollectie in Rusland worden uitgebreid met een aantal schilderijen en natuurlijk een groot aantal beelden. Vooral de beelden van Antonio Canova waren zeer geliefd.
De drie gratiën, Canova
In de Hermitage in Amsterdam is er op dit moment een tentoonstelling te zien die het overzicht geeft van het neoclassicisme in de 18e eeuw. Er zijn schilderijen en prenten te bewonderen van Romeinse bouwwerken en in de grote zaal zijn er een aantal ongelofelijk mooie beelden te zien.

Opvallend zijn de beelden van Canova, die er echt bovenuit springen uitvoering en ontwerp. Verschillende texturen, geplooide stof en absolute perfectie zijn in steen vastgelegd. Het is soms bijna niet te geloven dat het steen is, zo moeiteloos wordt de illusie van wapperende stof gegeven. De witte marmer versterkt het idee van de perfectie alleen maar.
Canova
Classic beauties is geen heel grote tentoonstelling en als ik eerlijk ben is de 18e eeuw bij mij beslist niet favoriet. Toch heb ik hier met plezier rondgelopen omdat het vakmanschap er vanaf spat, maar ook bijvoorbeeld de liefde voor de klassieke oudheid in het algemeen en Italië in het bijzonder. Ik heb uiteindelijk meer van de tentoonstelling genoten dan ik van te voren had gedacht, en dat is altijd leuk.

Classic beauties is nog tot 13 januari 2019 in Amsterdam te bewonderen.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...