donderdag 29 mei 2014

Niet alle smeerlappen komen uit Wenen, Andrea Molesini

Italie deed vanaf 1915 mee aan de Eerste Wereldoorlog.De Italianen hoopten door hun deelname een aantal gebieden van Oostenrijk-Hongarije te kunnen overnemen. Helaas waren op dat moment de Oostenrijkse troepen sterker en in november 1917 werd het Italiaanse leger verslagen in de slag bij Caporetto, waarna delen van de streek rond Venetie door Oostenrijk-Hongarije bezet werden.

Niet alle smeerlappen komen uit Wenen begint op 9 november 1917, de dag dat de slag voorbij is. De adellijke Paolo Spada woont bij zijn grootouders in hun grote landhuis, samen met nog een paar familieleden en een aantal bedienden.

Ze moeten eraan wennen dat de Oostenrijkers nu bij hen zijn en een deel van de villa vorderen. De commandant is ook van adel en dit zorgt ervoor dat de familie Spada het idee heeft dat er met hem te praten valt en dat hij een redelijk mens zal zijn.

Paolo is nog net te jong om zelf op te worden geroepen voor het leger, maar hij merkt wel wat er gebeurt, de soldaten doen vreselijke dingen in het dorp, het voedsel wordt steeds schaarser en zijn grootmoeder en tante zijn op de een of andere manier betrokken bij het verzet. Paolo wordt hier steeds meer bij betrokken, tot het allemaal mis loopt. En dan blijkt dat, ondanks de overeenkomsten in stand, er toch een groot verschil is tussen bezetter en bezette, tussen overwinnaar en overwonnene.

Als je een spannend en vlot verhaal wil lezen dat je op het puntje van je stoel houdt (wat je zou kunnen denken als je de achterflap leest), dan is dit niet het boek voor jou. Niet alle smeerlappen komen uit Wenen is een verhaal dat langzaam op gang komt. Langzaam, met mooie zinnen wordt de situatie geschetst, zonder dat er veel wordt uitgelegd. Je komt midden in de oorlog terecht, je maakt langzaam kennis met de personen in de villa en de situatie ontvouwt zich. De ervaring van de lezer loopt gelijk met die van Paolo, die zich steeds bewuster wordt van wat er om hem heen gebeurt en uiteindelijk actie moet ondernemen.

Andrea Molesini doet zijn best om mooi te schrijven, je merkt dat hij een docent literatuurwetenschappen is. Het is dan ook zeker gelukt, er staan prachtige zinnen in dit boek.
Ik vond het dus een mooi verhaal, maar tegelijkertijd heeft het me echter niet zó geraakt als ik had gehoopt. Daarvoor bleef de villa met haar bewoners toch net iets teveel op afstand en dat vond ik persoonlijk een beetje jammer.

Oorspronkelijke Italiaanse titel: Non tutti i bastardi sono di Viena
Uitgegeven in 2010
Nederlandse uitgave 2014 door Uitgeverij Wereldbibliotheek
Nederlandse vertaling: Marieke van Laake
Bladzijdes: 287

woensdag 28 mei 2014

Het eindexamen geschiedenis 2014

Vorige week is het eindexamen geschiedenis weer gemaakt door alle leerlingen van vmbo, mavo, havo en vwo. Ik had dit jaar opnieuw een 5havo groep die me af en toe verbaasd hebben met de dingen die ze hebben opgeschreven. Ik wil jullie een paar antwoorden dan ook niet onthouden.

De onderwerpen waren dit jaar opnieuw De Republiek en de VS 1865-1965.

De vraag: Willem van Oranje is 2x tot stadhouder benoemd, een keer in 1559 en een keer in 1572. Wie heeft hem beide keren benoemd en verklaar het verschil. 
Het juiste antwoord: in 1559 werd Willem door Filips II benoemd en in 1572 door de Staten van Holland en Zeeland. We waren in 1572 namelijk in oorlog met Spanje.
Volgens een leerling werd echter Willem van Oranje in 1559 door Johan van Oldebarnevelt benoemd en in 1572 door Johan de Witt.

De vraag: Het aannemen van de Land Lease Act door het Congres was een comprosmis. Ondersteun de bewering door aan te geven
  • Welk buitenlands beleid Roosevelt wilde voeren tav Europa
  • Welk bezwaar het Congres hiertegen had
  • Waarom de LLA als een overwinning van Roosevelt gezien kan worden.
  • Waarom de LLA als een overwinning voor het Congres gezien kan worden.
Het juiste antwoord:
Roosevelt wilde GB hulp geven in WOII/ het fascisme bestrijden maar het Congres wilde vasthouden aan het Isolationisme en de neutraliteitswetten. Door de LLA gaf Amerika inderdaad hulp aan GB, dus een overwinning voor Roosevelt, maar er werd niet actief meegedaan, dus de neutraliteit kwam niet in gevaar, dus een overwinning voor het Congres.
Volgens een leerling: Roosevelt wilde wel iets doen, maar mocht dat niet en toen wilde het Congres iets anders. Maar toen deden ze allebei iets en daarom hadden ze allemaal gewonnen.

De vraag: Na de Tweede Wereldoorlog werden problemen verwacht bij het overschakelen van de Amerikaanse economie van een oorlogseconomie naar een vredeseconomie. Geef twee verklaringen voor het uitblijven van deze problemen.
Het juiste antwoord: Hier kan van alles goed zijn, dat de soldaten hulp kregen om te gaan studeren, dat er veel vraag was naar consumptiegoederen, door de babyboom was er veel vraag naar producten en nog een paar zaken.
Volgens een leerling lag het echter aan het geloof en het isolationisme.

Aan de andere kant kleunt het Cito ook geregeld mis. 
Zo was er de vraag of leerlingen een artikel uit de Engelse Bill of Rights uit 1689 wilden koppelen aan een ontwikkeling uit de Engelse geschiedenis.

Volgens het antwoordmodel waren alleen antwoorden goed die Jacobus II noemden, maar de vraag is zo gesteld dat je zelf antwoorden die teruggaan tot het Magna Carta (1215) goed zou kunnen rekenen.

Ook was er een vraag over een Amerikaanse propagandafilm over de Eerste Wereldoorlog. Er stonden kruisvaarders op afgebeeld en de vraag was wat de boodschap van deze film was.

De bron bij de Kruisvaarders vraag
Volgens het antwoordmodel moesten de leerlingen kunnen uitleggen dat de kruisvaarders aangaven dat de boodschap van de film was dat de soldaten vochten voor een hoger doel.
Sorry Cito, dat lukt dus echt niet.

Wij hebben met nakijken ons best gedaan, al heeft een collega het op overlegforum heel snedig de opmerking gemaakt dat het correctiemodel redeloos, de resultaten reddeloos en wij docenten radeloos waren (met een mooie verwijzing naar het rampjaar 1672) en nu is het afwachten op de norm die over een tijdje bekend wordt. Dan weten we de definitieve resultaten.
Het blijft elke keer opnieuw spannend.

maandag 26 mei 2014

Four sisters, Helen Rappaport

Toen Nicolaas II in 1894 tsaar werd, hadden hij en zijn vrouw Alexandra één opdracht: de dynastie verzekeren.

In 1895 werd hun eerste kind geboren, een meisje, Olga. Nicolaas en Alexandra waren blij met hun dochter, ze was gezond en lief en ze waren dol op haar. De vreugde nam echter af met de drie dochters die daarna nog werden geboren, er was namelijk een zoon nodig om te troon te erven. De wetten in Rusland waren streng op dit gebied; een vrouw kon de troon alleen erven als er geen enkele mannelijke erfgenaam was.

Nicolaas en Alexandra hielden van hun vier dochters, maar werden ook een beetje wanhopig, wanneer zou er een zoon komen? Gebedsgenezers werden gezocht en pelgrimstochten werden ondernomen en in 1904 werd dan eindelijk de langverwachte tsarevich geboren. Driehonderd kanonschoten kondigden zijn geboorte aan bij zijn toekomstige volk. Echter al heel snel werd duidelijk dat Alexei allesbehalve gezond was en de komende veertien jaar zouden in het teken staan van zijn ziekte, hemofilie.

In 1914 brak de Eerste Wereldoorlog uit. De oorlog ging niet voorspoedig voor Rusland en in 1917 zou tsaar Nicolaas II afstand doen van de troon. In juli 1918 werd de gehele keizerlijke familie in de kelder in Jekatarinaburg doodgeschoten. Olga was toen 22 jaar oud, Alexei 13.

Er zijn heel veel boeken over de Romanovs geschreven, maar Four sisters van Helen Rappaport gaat vooral over Olga, Tatiana, Maria en Anastasia. Dat is wel verfrissend, omdat de meeste boeken zich focussen op Nicolaas en Alexandra en Alexei. In de literatuur, zoals in hun leven, nemen de vier meisjes een plekje in op de achtergrond.

Vanaf het moment dat Alexei geboren werd, was het duidelijk voor de meisjes dat de meeste aandacht voortaan aan hun broertje werd gegeven; als zoon, als troonopvolger, als de hoop van Rusland en als zieke.
Olga, Tatiana, Maria en Anastasia verdwenen naar het tweede plan. Vaak gekleed in dezelfde jurken werden ze gezien als een vier-eenheid, aangeduid als OTMA, naar de beginletters van hun namen. De verschillende karakters en persoonlijkheden van de meisjes werden daarbij niet gezien.

Alexandra had vanaf het begin weinig op gehad met het hofleven in Sint Petersburg, liever wilde ze als een Duitse Hausfrau al haar aandacht schenken aan haar gezin en huishouding. De vier meisjes werden dan ook niet door Alexandra voorbereid op het hof en de omgang met de hogere kringen. Ze hield de meisjes kort en ze mochten bijvoorbeeld bijna niet naar bals en partijen.
De meesten die hen leerden kennen merkten op hoe lief en eenvoudig ze waren, maar merkten ook dat ze eigenlijk geen idee hadden hoe ze zich in de hogere kringen moesten gedragen.

Van links naar rechts: Olga, Maria, Nicolaas, Alexandra,
Anastasia, Alexei en Tatiana.
Veel mogelijkheden om zich te ontplooien waren er niet voor hen. Een zelfstandige functie aan het hof was niet mogelijk, al heeft Nicolaas op het punt gestaan om Olga als opvolgster te benoemen, toen Alexei eens zo ziek was dat gevreesd werd voor zijn leven.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog volgden Olga en Tatiana samen met hun moeder een opleiding tot verpleegster en draaiden diensten in het ziekenhuis voor gewonde soldaten. De verschrikkelijke dingen die ze zagen ten spijt, was dit voor de beide meisjes wel een periode van ongekende vrijheid en mogelijkheden, voor het eerst zagen ze iets van de wereld buiten de bekrompen beslotenheid die hun moeder zo angstvallig bewaakte.

Trouwen zou een mogelijkheid zijn om een eigen leven te kunnen leiden, maar de vraag was met wie? De enigen met wie ze zich op hun gemak voelden (en op wie ze wel eens verliefd werden) waren de officieren van het keizerlijk jacht de Standaard en de officieren van de wacht, maar die kwamen natuurlijk nooit in aanmerking voor een huwelijk met een dochter van de tsaar. Een buitenlandse huwelijkskandidaat was een waarschijnlijkere optie, zoals prins Carol van Roemenie of prins Louis Mountbatten, maar het vooruitzicht om ooit Rusland te moeten verlaten was voor de meisjes verschrikkelijk. Echt serieus waren deze overwegingen dan ook zeker niet, en het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog maakte definitief een einde aan alle speculaties op dit gebied.

Helen Rappaport heeft eerder een boek geschreven over de moord op de Romanov familie en een boek over Victoria en Albert. In Four sisters richt ze zich op de zusjes Romanov. Brieven en dagboeken van de meisjes zelf en van anderen zijn gebruikt als bron, maar omdat ze zulke besloten levens hebben geleid, is het toch moeilijk om ze echt goed naar voren te krijgen. Ze blijven toch een beetje op afstand, blijven toch die vier-eenheid.
Hoewel het boek voor mij niet zo heel veel nieuwe informatie bevatte, is het door de nieuwe invalshoek toch een mooie aanvulling in de Romanov-bibliotheek. Bovendien is het triest te bedenken wat deze meisjes misschien hadden kunnen doen als de tijd en de omstandigheden anders waren geweest.  

Originele titel: Four sisters. The lost lives of the Romanov Grand Duchesses.
Gepubliceerd in 2014
Bladzijdes: 386

zondag 25 mei 2014

Citaat Paolo Borsellino

Hij die bang is, sterft elke dag.
Paolo Borsellino (Italiaanse officier van justitie, 1940-1992)

zaterdag 24 mei 2014

La musica della maffia, il canto de malevita

In 2000 is er een omstreden cd uitgekomen. Op het eerste gehoor lijkt het vol te staan met lekkere Italiaanse volksmuziek,maar als je goed naar de tekst luistert (moeilijk omdat het veel in dialect is, maar er zijn vertalingen op internet te vinden) dan hoor je dat ze gaan over moord, over eer, over de noodzaak om je mond te houden en hoe lastig het kan zijn in de gevangenis.

Op deze La musica della maffia, Il canto di malavita (liederen van het slechte leven) staan de liederen die gezongen worden door de maffia, of liever: door de ‘Ndrangheta uit Calabrië, bij bruiloften en partijen en heugelijke momenten zoals wanneer iemand uit de gevangenis komt.
Sommigen noemen een cd zoals deze een uniek stuk muziek geschiedenis, maar in Italie is deze cd verboden, omdat in deze liederen de maffia en de levensstijl van de maffia verheerlijkt wordt.

vrijdag 23 mei 2014

Strijders tegen de maffia

Giovanni Falcone en Paolo Borsellino
Verzet tegen de maffia is nooit gemakkelijk geweest, maar al te vaak werden de mensen die zich te openlijk tegen de maffia praktijken uitspraken of te diep in hun zaken doordrongen, vermoord.
Veel was ook niet bekend over de maffia, niet over de organisatie en niet over de manier waarop de maffia opereerde.

Giovanni Falcone was in 1939 in Palermo geboren en studeerde rechten. Hij kwam in 1980 te werken als onderzoeksrechter in Palermo. Op dat moment werd er een grote zaak onderzocht tegen de familie Inzerillo, die ook contacten hadden in Amerika. De officier van justitie, Gaetano Costa, tekende de 55 aanhoudingsbevelen, omdat al zijn collega’s hadden geweigerd. (dit zou hem zijn leven kosten)

Giovanni Falcone besefte dat de kennis van het hoe en het wat over de maffia te kort schoot en bedacht dat de beste manier om dit te onderzoeken het volgen van de geldstromen was. Zonder computers wist hij alle gegeven die hij los kreeg van de banken in Palermo te analyseren.

Giovanni Falcone
Een jeugdvriend van Giovanni Falcone, Paolo Borsellino, werkte vanaf 1975 ook als magistraat in Palermo. Paolo Borsellino werd in 1940 in Palermo  geboren en had juridische ervaring opgedaan over heel Sicilië. Hij was goede vrienden geweest met Emanuele Basile, een politieinspecteur die in 1980 vermoord werd. Paolo Borsellino was daarna één van de eersten die permanente politiebewaking kreeg.
 
Beide mannen merkten bij hun onderzoeken op hoe vaak ze werden tegengewerkt en hoe vaak zaken in de doofpot belandden.

Het volgende probleem dat de magistraten opmerkten was dat alle maffia zaken afzonderlijk werden behandeld. Het idee ontstond om een anti-maffia-pool te creëren, met een aantal mensen die gespecialiseerd waren in maffia zaken. Zij konden dan hun kennis bundelen en bovendien was er nooit slechts één iemand verantwoordelijk voor aanhoudingsbevelen. Dit idee werd steeds tegengehouden, totdat de publieke verontwaardiging zo hoog werd na de moorden op Pio le Torre en Carlo dalla Chiesa dat de wet eindelijk veranderd werd.

Giovanni Falcone en Paolo Borsellino werden beiden onderdeel van de anti-maffia-pool. Ze begonnen een groot proces voor te bereiden, het zogenaamde maxi-proces dat bijna twee jaar duurde van 1986-1987, waarin uiteindelijk honderden maffiosi werden veroordeeld tot gevangenisstraffen, velen tot levenslang. Sommigen, zoals Totò Riina of Bernardo Provenzano, werden veroordeeld bij verstek.

Paolo Borsellino
Ondanks de successen, bleven er mensen tegenwerken. Het zou logisch zijn geweest om Falcone de functie van hoofdaanklager in Palermo te geven, maar hij werd gepasseerd.
De bedreigingen, de constante politiebewaking en de tegenwerking die hij ondervond zorgden er uiteindelijk voor dat Giovanni Falcone in 1991 een baan aannam in Rome. Hij wilde proberen om vanuit die plek de wetten te veranderen en zo iets te betekenen, maar sommigen zagen dit als een uitvlucht en een capitulatie.

Ondanks de verhuizing naar Rome kwam Giovanni Falcone nog wel regelmatig naar Palermo. Maffia baas Totò Riina wilde zijn prestige herstellen dat ernstig schade had opgelopen na het maxi-proces en had bevel gegeven Falcone te vermoorden.
Op 23 mei 1992 reed Giovanni Falcone samen met zijn vrouw over de snelweg van het vliegveld naar Palermo. Een grote bom onder de snelweg blies de auto en de politievolgauto volledig op.

Voorblad La Repubblica na de moord op Falcone
Nog nooit was er zo’n publieke uiting van rouw en woede geweest. Het parlement riep een dag van nationale rouw uit en de begrafenis werd door duizenden mensen bijgewoond.

Paolo Borsellino wilde graag het onderzoek naar de dood van zijn vriend leiden, maar dit werd hem verboden. Hij ging op toch onderzoek uit en kwam erachter dat er allerlei mensen binnen het juridische apparaat banden met de maffia hadden en het onderzoek tegenwerkten.

Op 19 juli 1992, zevenenvijftig dagen na de moord op Giovanni Falcone, werd Paolo Borsellino door een autobom in Palermo vermoord. Vijf agenten die hem moesten beschermen kwamen ook om het leven.

Voorblad Corriere della Sera na de moord op Borsellino
Heel triest is dat Rita Atria, een meisje dat uit een maffiafamilie kwam en samenwerkte met Paolo Borsellino als informante, na zijn dood zelfmoord pleegde, omdat ze niemand anders meer kon vertrouwen. Ze was pas 22 jaar.

Paolo Borsellino en Giovanni Falcone worden gezien als het boegbeeld van de anti-maffia beweging. Hun moed en doorzettingsvermogen hebben mensen geïnspireerd om niet langer de angst en de intimidatie te pikken.
Scholen en gebouwen zijn naar hen genoemd, er staat een groot monument bij het vliegveld in Palermo dat nu het Falcone- Borsellino vliegveld heet.

Maar hun echte nalatenschap ligt in hun moed en het goede voorbeeld dat ze hebben gegeven. Zij, en alle anderen die hun leven gaven in de strijd tegen de maffia.

Zeer incomplete lijst van mensen die vermoord zijn door de maffia:
1979: Mario Francese, journalist die de maffia onderzocht
1979: Boris Guilliano, politieinspecteur
1979: Cesare Terranova, magistraat
1980: Piersanti Mattarella, leider ChristenDemocraten op Sicilie, had onderzoek naar corruptie gestart.
1980: Emanuele Basile, politie inspecteur, opvolger Guilliano
1980 Gaetano Costa, magistraat
1982: Pio la Torre, leider communistische partij, diende wetten in tegen de maffia
1982: Carlo Alberto Dalla Chiesa, generaal van de Carabinieri
1983: Rocco Chinnici, magistraat, opvolger Terranova
1985 Antonio Cassera, politie inspecteur
1992: Giovanni Falcone, magistraat
1992: Paolo Borsellino, magistraat
Verder alle dappere lijfwachten en politieagenten die stierven terwijl ze mensen probeerden te beschermen tegen de maffia.

donderdag 22 mei 2014

3x lezen over de Maffia

Gomorra, Roberto Saviano
Dit is een van de bekendste boeken over de maffia, geschreven door iemand die er dicht bij heeft gezeten.

Onderzoeksjournalist Roberto Saviano is geboren en getogen in Napels. Dit is het gebied waar de Camorra de macht heeft. Drugs en criminaliteit vallen natuurlijk onder hun terrein, maar ook de handel, de bouw, het vuilnisprobleem en de politiek zijn gebieden waar de Camorra zich stevig in heeft genesteld.  

Roberto Saviano ging ondercover om een verslag te kunnen schrijven dat zo volledig mogelijk is. Hij vertelt over deals en afspraken, over moorden en afpersingen, afrekeningen en transacties. Hij ontmoet verschillende mensen die betrokken zijn bij de Camorra, zowel hoog in de hierarchie als de loopjongens onderaan.

Saviano noemt in zijn boek mensen bij naam en de Camorra heeft hem dit niet in dank afgenomen. Nadat het boek is uitgekomen, moest Roberto Saviano onderduiken en kreeg hij permanente bewaking. Als ik het goed begrijp, is dat zo tot op de dag van vandaag.
Gomorra is ook verfilmd

Oorspronkelijke Italiaanse titel: Gomorra, Viaggio nell’impero economico e nel sogno di dominio della camorra.
Uitgegeven in 2006
Nederlandse uitgave: 2007 uitgeverij Rothschild & Bach
Nederlandse vertaling: Karoline Sabbatino-Heybroek en Elke Parsa
Bladzijdes: 351

Maffia, Petra Reski en Enkele reis Corleone, Petra Reski

In 2007 werd Duitsland opgeschrikt door een bomaanslag in een pizzeria in Duisburg. Het bleek dat de maffia hier achter zat. De macht van de maffia reikt tot ver over de grenzen van Italie en overal is die invloed te merken.

Petra Reski is een Duitse journaliste, die sinds 1998 in Italië woont. Ze schrijft veel over de maffia en laat zich niet door angst weerhouden om mensen te interviewen en achter informatie aan te gaan.

In Maffia praat ze met priesters die de maffia steunden, vertelt over de vrouwen van de maffiosi die vaak nog harder zijn dan hun echtgenoten, vaders en broers. Ze praat met advocaten en juristen die proberen de maffia te bestrijden, maar van verschillende kanten worden tegengehouden.

In Maffia vertelt ze over de link tussen de Italiaanse maffia en de rest van Europa. Ze vertelt over de problemen die er zijn om het onderzoek te coördineren tussen de politiediensten van verschillende landen. Ook zijn de wetten niet op elkaar afgestemd zodat de maffia in andere landen dingen kan doen waar ze in Italië voor gearresteerd kunnen worden. (hier ligt dus nog een schone en nuttige taak voor de Europese Unie, zou ik zeggen)

Maffia geeft een ontluisterend beeld van hoe de maffia niet alleen in Italië nog meer macht heeft dan je zou hopen, maar laat ook duidelijk zien dat de maffia niet alleen een Italiaans probleem is.

In Enkele reis Corleone vertelt Petra hoe haar interesse in de maffia is begonnen, met een reis die ze als studente naar Corleone maakte nadat ze de Godfather films had gezien. Ook in dit boek heeft ze interviews met mensen die bij de strijd tegen maffia betrokken zijn, mensen die denken dat het wel meevalt en mensen die er de ogen voor sluiten. Interessant en fascinerend, vooral omdat je goed ziet hoe de maffia overal terug te vinden is.
  
Originele Duitse titel: Maffia, von Patern, Pizzerien und falschen Priestern
Uitgegeven in 2008
Nederlandse uitgave in 2009 door uitgeverij Lebowski
Nederlandse vertaling: Marcel Misset
Bladzijdes: 250

Orginele Duitse titel: Von Kamen nach Corleonen
Uitgegeven in: 2010
Nederlandse uitgave: 2011 door uitgeverij Lebowski
Nederlandse vertaling; Marcel Misset
Bladzijdes: 287

woensdag 21 mei 2014

Corleone, il capo dei capi (2007)

Opnieuw een Italiaanse serie over de maffia, alleen is deze iets recenter.
In zes afleveringen van anderhalf uur wordt in deze serie het verhaal vertelt van de opkomst van de Corleone clan binnen de maffia op Sicilie en vooral van de manier waarop Totò Riina de macht wist te grijpen om Il capo dei capi te worden, de baas der bazen.

Het verhaal begint in 1943 in het dorpje Corleone. Salvatore (Totò) Riina en zijn vrienden zijn arme sloebers. De baas van het dorpje is Dokter Michele Navarra, de plaatselijke maffiabaas. Het is zijn pleegzoon Luciano Liggio die de potentie van de jongens ziet en hen steeds vaker inhuurt om klusjes op te knappen. Uiteindelijk vermoordt hij Navarra en vanaf dat moment is Liggio de baas. Connecties worden aangeknoopt met Palermo en de bazen daar, maar de boeren uit Corleone worden in de eerste instantie niet erg serieus genomen.

Naarmate Liggio steeds minder vastberaden is en geniet van het goede leven in Milaan, neemt Totò Riina de touwtjes in handen. Hij schuwt geen middel om de families tegen elkaar uit te spelen om er zelf bovenuit te kunnen komen en deinst er zelfs niet voor terug om anti-maffia rechters als Falcone en Borsellino te laten vermoorden.

Ondertussen is er Biagio Schiro, een jeugdvriend uit Corleone die een ander pad heeft gekozen en bij de politie is gegaan. Hij is nauw betrokken bij het onderzoek naar de maffia en probeert bijna 50 jaar lang om Totò Riina achter de tralies te krijgen.

Claudio Gioe als Totò Riina
Bijna alles is gebaseerd op de werkelijke gebeurtenissen. Alleen het personage Biagio is geen historische figuur, maar is een samenstelling van alle dappere mensen die hebben geprobeerd de maffia tegen te houden, vaak ten koste van zichzelf. Dat hij er is zorgt er wel voor dat je een goed tegenwicht hebt, heel mooi worden de levens van Totò en Biagio tegen elkaar afgezet, met alle overeenkomsten en verschillen.

Het probleem dat ik met een serie als The Sopranos of de Godfather films heb (hoe spannend ze ook zijn), is dat je de maffia daar sympathiek vindt. Daar is in deze serie geen sprake van. Het laat vooral heel goed zien hoe veel invloed de maffia heeft en hoe nietsontziend wreed zij optreedt.

Een vreselijke scene is wanneer Biagio met zijn oude baas in de keuken zit en ze drinken op alle mensen die al zijn gestorven. Vreselijk omdat de lijst met namen al zo lang is en nog vreselijker omdat de moorden op Falcone en Borsellino dan nog moeten komen.

Daniele Liotti als Biagio Sciro en achter hem
Pietro da Silva als zijn baas Boris Guiliano
Corleone, il capo dei capi is indrukwekkend, spannend en goed geacteerd. Claudio Gioe speelt Totò Riina en weet hem neer te zetten als iemand die in staat is tot het meest vreselijke geweld, maar op een heel redelijke manier. Daniele Liotti speelt Biagio Sciro en ook hij is geweldig, je gaat door hem van Biagio houden.

Andere goede rollen zijn die van Pietro de Silva als Boris Guiliano, Andrea Tidona als Giovanni Falcone en Gaetano Aronica als Paolo Borsellino.

dinsdag 20 mei 2014

La Piovra (1984-1999)

Michele Placido speelt in de eerste vier seizoenen van deze serie commissario Corrado Cattani. Hij wordt naar Palermo gestuurd om de maffia te bestrijden, maar dit kost hem zijn familie en uiteindelijk zijn eigen leven.

Het is een ongelijke strijd, want elke keer als de politie denkt dat ze ergens achter zijn of als iemand wil praten, is de maffia hen elke keer een stap voor. Duidelijk wordt ook hoe allerlei politici en bankiers en advocaten verbonden zijn met de maffia, niet altijd geheel vrijwillig, maar vaak ook wel.
De maffia wordt hier dan ook niets voor niets La piovra genoemd, de octopus, omdat haar tentakels overal in de hele samenleving aanwezig zijn en er geen ontsnappen aan is.
In serie 5 en 6 is de hoofdrol overgenomen door Vittorio Mezzogiorno die Inspecteur Davide Licata speelt. Niet gemakkelijk om de schoenen van Michele Placido te vullen, maar hij doet het heel goed. Andere geweldige rollen waren van Patricia Millardet als rechter Silvia Conti en vooral Remo Girone als maffiabankier Tano Carridi blijven je bij. Bruno Cremer als Espinoza is ook fantastisch, al kon ik hem daarna nooit meer in een andere rol zien.

Ik weet nog dat ik toen ik jong was de serie samen met mijn moeder keek toen deze op de Nederlandse televisie kwam. Ik heb toen zeker niet alles gezien, daar was ik te jong voor en ik zal ook zeker niet alles gesnapt hebben, maar ik kon me wel het machteloze gevoel herinneren elke keer als de maffia de politie weer uit handen wist te blijven, door net weer iemand te vermoorden of iets anders vreselijks te doen.

Een aantal jaren geleden vond ik de serie op dvd, en dit was de eerste serie die ik helemaal heb aangeschaft.

Het eerste seizoen is niet van heel goede beeldkwaliteit, maar dat wordt in de volgende series wel beter. Ik weet niet precies waar dit door komt, misschien omdat het de eerste serie al dertig jaar oud is ondertussen?

Het maakt niet uit; het acteerwerk, de verhaallijnen en de prachtige muziek van Ennio Morricone maken van La Piovra elke keer opnieuw een plezier om naar te kijken.
Corrado Cattani en Silvia Conti
(en ja, hier komen de namen van mijn katten vandaan)

maandag 19 mei 2014

Maffia Republiek, John Dickie

Sinds de 19e eeuw zijn er in het zuiden van Italië drie criminele organisaties aan het werk. De maffia of de Cosa Nostra op Sicilië, de Camorra in Campanië (Napels) en de ‘Ndrangheta in Calabrië. Voor het gemak gebruiken we hier het woord maffia voor alle drie de organisaties.

De overheid had weinig mogelijkheden om de maffia te bestrijden. Mussolini had grootste plannen op dit gebied, maar ook hem lukte het niet er grip op te krijgen. Zijn oplossing was om te verbieden dat er over werd geschreven in de kranten, zodat de mensen het idee kregen dat er geen maffia meer was. Dit zorgde ervoor dat toen Italië na de Tweede Wereldoorlog een republiek werd, de maffia in staat was om gebruik te maken van haar relatieve onzichtbaarheid en zich aan het nieuwe bestuur te liëren en banden aan te gaan op alle niveaus.
Zo gingen op Sicilië de bijna nog feodale grootgrondbezitters deals aan met de maffiosi om het communisme tegen te gaan, in Calabrie wist de maffia zich in allerlei hoge posities binnen te dringen en zelfs in Napels waar alleen nog in poppentheaters over de Camorra werd gesproken, kwam er een opleving.

In de jaren die volgden werden de verschillende organisaties weer zichtbaarder en na een aantal grote moorden midden jaren ’50 werd het voor Italie duidelijk dat de maffia nooit weg geweest was.

De maffia hield zich bezig met sigarettensmokkel (de handel in ‘blondjes’), bouwfraude in de jaren ‘60, ontvoeringen en uiteindelijk heroïnehandel in de jaren ‘70. Elke keer als er een nieuwe mogelijkheid was, paste de maffia zich aan en speelde ze hierop in.

De maffiosi leerden ook van elkaar, het was op een gegeven moment niet ongewoon dat een maffiosi zowel lid was van de Cosa Nostra als van de Camorra of de ‘Ndrangheta. Ook organisatiestructuren en inwijdingsrituelen werden uitgewisseld en van elkaar afgekeken.

Het probleem voor de staat en voor de politie en de rechterlijke macht was echter dat niemand precies wist hoe de verschillende organisaties in elkaar staken. Pas toen er jaren later verschillende maffiosi spijtoptanten werden, werd het inzicht vergroot. Toch bleven veel politici volhouden dat er geen enkele echte organisatie achter stak en onderzoek werd op allerlei manier tegen gewerkt. De banden die de maffia had met de politiek en het establishment speelden natuurlijk ook mee.

Bron: Wikipedia
Binnen de maffia zelf was het niet altijd koek en ei. Op Sicilië werd in de jaren ’60 de eerste maffia oorlog uitgevochten met vele doden tot gevolg, in Napels waren er op een gegeven moment twee verschillende Camorras die elkaar op leven en dood bevochten en eind jaren ’70 vestigde Totò Riina op Sicilië zijn dictatoriale bewind door zijn tegenstanders in de families en de organisaties uit te schakelen.

Ondertussen probeert hij ook de tegenstanders buiten de Cosa Nostra op te ruimen, in de periode 1979 tot 1992 worden mensen als Boris Guilliano, Cesare Terranova, Pio la Torra, Dalla Chiesa, Ninni Casserà, Giovanni Falcone en Paolo Borsellino, die geprobeerd hebben de Cosa Nostra in kaart te brengen en te bestrijden, vermoord.

In de jaren na 1992 zie je dat veel politici maffia-moe zijn, ze hebben weinig zin om zich er nog over te buigen, terwijl de maffia juist nu bezig is om haar tentakels naar andere landen uit te strekken. De maffia is niet alleen een Italiaans probleem, maar is een Europees probleem geworden.

John Dickie is hoogleraar Italiaans aan het University College in Londen. Hij heeft al meerdere boeken gepubliceerd over Italië en de maffia.

Maffia Republiek staat barstensvol met feiten, maar vooral met anekdotes, mensen en voorvallen. John Dickie heeft veel verstand van zijn onderwerp en kan goed schrijven, want het verveelt geen moment. Chronologisch wordt de geschiedenis van de Cosa Nostra, de Camorra en de ‘Ndrangheta behandeld, waarbij je je steeds afvraagt hoe het allemaal mogelijk is.
Terecht besteedt hij veel aandacht aan de periode 1979-1992 en de martelaren die gestorven zijn voor de goede zaak, de bestrijding van de maffia.

Uitermate interessant voor iedereen die meer wil weten over de geschiedenis van Italië in het algemeen en de maffia in het bijzonder.

Originele titel: Mafia Republic, Italy’s criminal curse; Cosa Nostra, Camorra and ‘Ndrangheta from 1946 to the present.
Uitgegeven in 2013
Nederlandse uitgave 2013 door uitgeverij Ambo/Anthos
Nederlandse vertaling: Corrie van den Berg, Rob Hartmans, Carola Kloos en Piet Verhagen
Bladzijdes: 406

zondag 18 mei 2014

Citaat: Giovanni Falcone

Hij die zwijgt en elke keer het hoofd buigt, sterft elk keer als hij dat doet. Hij die zich uitspreekt en zijn hoofd recht houdt, sterft slechts één keer.
Giovanni Falcone (Italiaans onderzoeksrechter, 1939-1992)

zaterdag 17 mei 2014

Komende week = Maffia week

Komende week is het Italiaanse Maffia Week hier bij Bettina schrijft. Het is een beetje het idee als 'Shark-week' bij Discovery oid, alleen gaat mijn week over de maffia in Italie.

De hele week zal er elke dag een stukje verschijnen over zaken die te maken hebben met de maffia.
Boeken, geschiedenis, series en muziek, van alles zal aan bod komen. En natuurlijk zal ik ook aandacht besteden aan de dappere mensen die tegen de maffia hebben gevochten zoals Giovanni Falcone en Paolo Borsellino.

donderdag 15 mei 2014

Koningin op blote voeten, Ildefonso Falcones

Sevilla, 1748. Een zwarte vrouw komt van een schip af. Ze was een slavin op een tabaksplantage in Cuba, maar haar meester is op zee overleden en nu is ze vrij. Er is echter een probleem, ze heeft geen idee wat ze met deze vrijheid aanmoet. Zonder werk, zonder geld, zonder enige kennis van hoe ze zich moet redden in dit vreemde land heeft ze aan de vrijheid eigenlijk niets.

Ze heeft slechts twee dingen, een stem om te zingen en verstand van tabak. De zigeuner Melchor vindt haar onder een boom en neemt haar mee naar zijn familie. In haar zang herkent hij haar pijn en haar verstand van tabak kan hij gebruiken. Zoals zoveel zigeuners houdt hij zich bezig met het smokkelen van tabak.

De familie van Melchor zijn de Vega’s, een groep trotse zigeuners die weigeren zich aan de regels van de Spaanse koning of de Katholieke kerk te houden. Ze zijn zigeuners, ze zijn vrij. Er zijn echter ook zigeuners die zich proberen aan te passen aan de regels van de ‘burgers’, en tussen deze twee groepen is er niet bepaald veel vriendschap.

Caridad sluit vriendschap met de kleindochter van Melchor, Melagros. Melagros is verliefd op Pedro Garcia, een zigeuner van een familie die op vijandelijke voet met de Vega’s staat.

In 1749 worden op koninklijk besluit bijna alle zigeuners opgepakt en naar verschillende gevangenissen gebracht. Mannen en vrouwen werden van elkaar gescheiden. Het doel was om de zigeuners te breken en als het even kon hen uit te roeien.

De moeder van Melagros, Ana, weet ondanks alle ontberingen en vernederingen in de gevangenis waar ze bijna vijf jaar in zal verblijven, haar waardigheid en haar trots als zigeunerin te behouden. Ze is niet klein te krijgen en ze blijft vechten voor wat ze belangrijk vindt.

In de vijf jaar die volgen, raken Melchor, Caridad en Melagros van elkaar gescheiden. Caridad en Melchor gaan naar Madrid, maar daar moet Melchor vluchten en Caridad komt in de gevangenis terecht. Melagros weet de grote razzia te ontkomen, trouwt met Pedro en maakt vervolgens furore als danseres en zangeres in de theaters van Madrid, tot ze de ware aard van haar echtgenoot leert kennen.

Koningin op blote voeten is een rijk geschakeerd verhaal over vriendschap, wraak, liefde, muziek, trots en vrijheid.
Ildefonso Falcones , die eerder Kathedraal van de zee (Hier) schreef, bespaart zijn personages werkelijk niets. Op elke bladzijde gebeuren allerlei vreselijke dingen en elk sprankje hoop wordt de kop in gedrukt. Vooral als de verschillende personen van elkaar gescheiden worden is het noodlot en het drama alom tegenwoordig. Gelukkig komen langzamerhand tegen het einde de mensen elkaar weer tegen en beginnen dingen weer goed te komen. Ana komt uit de gevangenis, Caridad leert wat vrijheid is en krijgt eindelijk een beetje liefde en Melchor weet wraak te nemen.

Koningin op blote voeten leest ook als een trein, hoe gek dat ook klinkt met al die ellende, maar het verhaal zakt nooit in. Ondertussen leer je ook de zigeunerbuurt kennen, begrijp je hoe de tabak gesmokkeld werd, en lees je over de situatie in de theaters van Madrid en voel je de muziek die de zigeuners maken en de slaven zingen tot in je botten. Omdat ze zingen tot ze bloed proeven.
 
Originele Spaanse titel: La reina descalza
Uitgegeven in 2013
Nederlandse uitgave 2014 door uitgeverij Luitingh-Sijthoff
Nederlandse vertaling: Marga Greuter en Margriet Meuris
Bladzijdes: 718

woensdag 14 mei 2014

10 minder leuke en 13 leuke dingen in het onderwijs

Minder leuke dingen

  • Een week hebben met én elke dag rapport vergaderingen tot laat in de middag én twee dagen Open dag. Aan het einde van zo’n week ben je gesloopt.
  • Altijd te weinig taakuren krijgen voor de taken die je moet doen, waardoor je structureel te veel doet.
  • Een leerling die, ondanks allerlei hulp, nog altijd dikke onvoldoendes haalt voor toetsen omdat hij of zij eigenlijk gewoon geen inzicht heeft.
  • Een stagiair begeleiden waar elke les de soep in draait. Frustrerend voor alle partijen.
  • Een leerling die, ondanks alle aansporingen en capaciteiten om het goed te doen, het gewoon niet doet.
  • Correctiewerk, altijd vervelend. Een so’tje is zo te doen, maar toetsen zijn een ander verhaal. Zeker omdat bij mijn vak, geschiedenis, er eigenlijk alleen open vragen zijn en bijna elke leerling ontzettend veel opschrijft.
  • De meeste vergaderingen en studiedagen. De meeste hiervan kosten tijd, maar leveren geen donder op.
  • Sommige ouders van leerlingen.
  • In je lokaal komen en erachter komen dat de college die daarvoor in je lokaal zat er een zooitje van heeft gemaakt en dit niet heeft opgeruimd.
  • In een ander lokaal dan gebruikelijk zitten en geen stiften of papier kunnen vinden omdat de collega van wie het lokaal is dat allemaal heeft opgeborgen achter slot en grendel.
Leuke dingen
  • Leerlingen! Met al hun kuren en streken en gekkigheden.
  • De meeste collega’s. Met al hun kuren en streken en gekkigheden.
  • Een mentorleerling kunnen helpen met iets praktisch, zoals vakkenkeuze of bij een probleem met een andere docent.
  • Een leerling die het moeilijk heeft een beetje kunnen bijstaan. Als is het maar door even aandacht te geven en te zeggen dat je er voor hen bent.
  • Zien dat een leerling na extra hulp inderdaad vooruit gaat voor je vak en betere cijfers kan halen.
  • Een ouderavond met constructieve gesprekken waar je praktische afspraken maakt.
  • Een eigen lokaal met een mooi uitzicht (ik kijk uit op water, absoluut prachtig)
  • Fijne gesprekken op de Open dag met ouders en toekomstige leerlingen, goede informatie geven zodat de keuze hopelijk iets gemakkelijker wordt.
  • De lesjesmiddag voor basisschool leerlingen om ze een idee te geven van wat ze volgend jaar te wachten staat.
  • Leerlingen die je in de brugklas hebt gehad eindexamen zien doen.
  • Een klas die helemaal in het onderwerp zit en enthousiast aan een opdracht bezig is.
  • Leerlingen die keer op keer in je daltonuur komen, al krijgen ze niet eens les van je.
  • Een stagiair die je ziet groeien voor de klas en die steeds beter wordt. Geweldig om te zien.

maandag 12 mei 2014

Het onbekende kind, Donna Leon

Commissario Guido Brunetti krijgt op een mooie herfstdag een telefoontje van zijn vrouw Paola. De wat achterlijke man die bij de stomerij werkte is plotseling overleden. Een overdosis slaapmiddelen, zoals blijkt, maar was dit een ongeluk of iets anders? Brunetti onderzoekt de zaak en komt erachter dat de man Davide heette. Maar ook merkt hij dat nergens iets over de overleden man te vinden is, in geen enkel dossier en in geen enkele administratie komt hij voor.

Brunetti vindt het zo verschrikkelijk dat iemand eigenlijk officieel niet heeft bestaan en altijd onzichtbaar is gebleven, dat hij zich in de zaak vastbijt. Welke rol speelde de moeder van Davide, welke connectie is er met de rijke familie Lembo, waarom kon Davide niet praten en hoe en waarom is hij gestorven?
Langzaam komt Brunetti achter de waarheid die veel naarder is dan hij had kunnen denken.

Ik heb het al wel vaker gezegd, de boeken van Donna Leon lees je vooral om de sfeer. Om de schoonheid van Venetië en de eigenaardigheden van Italië. Om de lichte maatschappijkritiek en de vermeldingen van heerlijke maaltijden.

Brunetti zelf is een fijne, fatsoenlijke en intelligente man. Zijn gezin is wat irritant, maar in dit boek valt het mee, al mogen de scènes die duidelijk maken hoe leuk en intelligent en intellectueel ze zijn wel achterwege blijven.

Het onbekende kind snijdt een naar thema aan, maar doet dit eigenlijk heel bedekt. Geen gruwelijke details of uitgesponnen narigheden, maar juist daarom des te krachtiger.

Politieonderzoek in de boeken van Donna Leon bestaat vooral uit praten met mensen, de gedachten van Brunetti en zijn filosofische mijmeringen terwijl hij door de stad loopt of zich met de boot laat vervoeren. Daar moet je van houden, maar in dit geval is Het onbekende kind wat mij betreft weer een heel sterk en goed geslaagd verhaal in deze serie.

Originele titel: The golden egg
Gepubliceerd in 2013
Nederlandse uitgave 2014 door uitgeverij Cargo/De bezige bij
Nederlandse vertaling: Theo Scholten
Bladzijdes: 300

zondag 11 mei 2014

Citaat: Dalai Lama

Of je nu religieus bent of niet en of je nu gelooft in reincarnatie of niet, er is niemand die vriendelijkheid en medeleven niet waardeert.
De Dalai Lama, de geestelijk leider van Tibet

zaterdag 10 mei 2014

Simply Italian, thuis koken met de Chiappa sisters

Het is geen geheim dat ik houd van leuke kookboeken. Boeken met niet alleen lekkere recepten, maar ook met een bepaalde sfeer. In de winkel heb ik vorige week opnieuw een kookboek gevonden waarbij ik al die hokjes af kan vinken. 

Simply Italian, thuis koken met de Chiappa sisters is samengesteld door Michela, Emanuela en Romina Chiappa. De familie kwam oorspronkelijk uit een klein dorpje uit Noord-Italië, maar de zussen zijn opgegroeid in Wales.

Zij hebben alle drie een drukke baan, zo heeft de ene zus een eetcafé in Cardiff en werkt ze bij een groot bedrijf, is de andere een nanny en heeft haar eigen bedrijfje en de derde werkt bij een groot modelabel. Ze zijn dus geen officiële chefs, maar dat pretenderen ze ook niet te zijn. Alle drie houden ze gewoon heel veel van koken en elk van de zusjes heeft haar specialiteit; de snelle hap en de basis, de ingewikkelde, tijdrovende recepten en het gebak. En die mix vind je ook terug in het kookboek. Gemakkelijk zelf pasta maken (en zo dat je ook meteen wil beginnen), heerlijke sauzen, soepen, aardappelgerechten, groente en vlees, ingewikkelde gevulde pasta, salades en heerlijke koekjes en taarten.

De recepten worden duidelijk uitgelegd en vaak staan er handige tips bij hoe je een recept kunt aanpassen of goed kunt uitvoeren. De foto’s maken het helemaal af, want het enthousiasme van de Chiappa sisters is duidelijk te zien.
Een heerlijk kookboek voor de verzameling!

Originele titel: Simply Italian, family cooking with the Chiappa sisters
Uitgegeven in 2013
Nederlandse uitgave 2014 door uitgeverij Unieboek/ Het spectrum
Nederlandse vertaling: Inez Platzer

donderdag 8 mei 2014

De wortels van het kwaad, Roberto Costantini

Michele Balistreri hebben we leren kennen in het vorige boek van Roberto Costantini; Jij bent het kwaad. (hier) Hierin zagen we een politieman die een grote fout maakte tijdens een zaak in 1982 en vele jaren later probeerde dit goed te maken. In dat boek wordt er af en toe gerefereerd aan Michele’s jeugd die hij doorbracht in Tripoli, maar hier wordt niet veel meer over verteld.

In dit tweede deel van de trilogie beginnen we in de jaren ’60 en volgen we Michele Balistreri terwijl hij opgroeit in Libië, op dat moment een kolonie van Italië.
Michele’s vader was een van de belangrijkste zakenmannen in Tripoli, dit geeft Michele onder zijn leeftijdsgenootjes veel invloed. Toch mag hij zijn vader niet zo graag, hij vindt hem iemand die alles doet voor geld en hij minacht de manier waarop zijn vader tot allerlei rare deals bereid is om maar geld te verdienen, zelfs al moet hij daarvoor zijn mede-Italianen verraden. Michele heeft meer bewondering voor zijn grootvader en zijn moeder, die nog altijd vinden dat Mussolini door zijn eigen mensen verraden is.

In 1969 krijgt Michele drie veranderingen te verwerken. Nadia, het zusje van Michele’s beste vrienden Achmed en Karim wordt vermoord en enkele tijd later sterft zijn moeder. Kort daarna vindt de staatsgreep van Khadaffi plaats en worden de Italianen uit Libië verdreven. Tegen zijn wil en tegen zijn zin moet Michele nu naar Italie, maar hij zweert dat het van korte duur zal zijn. Binnenkort wil hij terugkeren naar Afrika en daar opnieuw wonen.

In 1982 vinden we hem echter nog altijd in Italië, waar hij politiecommissaris is in Rome. De eerste zaak die zo spectaculair mis liep uit het vorige boek is net voorbij en Michele heeft er totaal geen zin meer in. Hij heeft een hekel aan alle politici, aan alle priesters, aan alle communisten, aan alle vaders, aan alle vrouwen, aan alle Italianen en zeker aan de mensen die zo stom zijn om vermoord te worden zodat hij het op moet lossen.

Dan wordt er een meisje uit Argentinië vermoord aangetroffen en blijkt dat er een detail overeenkomt met de moord op Nadia, zoveel jaar geleden. Om de moorden op te lossen en te zien welke verbanden er zijn en te komen tot de wortels van het kwaad, moet Michele zich opnieuw bezighouden met het verleden.

Roberto Costantini is er in geslaagd om Michele Balistreri een onaangenaam mens te maken, met wie je toch meevoelt. Ondanks al zijn onverschilligheid en al zijn kwaadheid heeft hij toch bepaalde karaktereigenschappen die je kunt bewonderen, zoals een gevoel voor eerlijkheid en rechtvaardigheid. Michele Balistreri lult niet en doet geen dealtjes en als hij ergens van overtuigd is dan zet hij alles op alles om zijn doel te bereiken. Bovendien begrijp je waar zijn boosheid vandaan komt, al is de manier waarop hij het vorm geeft niet erg verheffend.

De wortels van het kwaad geeft een interessant beeld van de manier van leven in Tripoli in de jaren ’60 en ik vond het vooral fijn om een beter beeld te krijgen van Michele Balistreri, omdat je zijn achtergrond nu kent. Hier wordt diep op in gegaan, maar het verhaal zakte geen moment in, juist omdat alle details niet alleen opbouwen naar de zaak, maar ook naar de hoofdpersoon.
De zaak zit ingenieus in elkaar, want bijna tot het einde toe wist ik niet hoe de zaken met elkaar verbonden waren.
Kortom, opnieuw een intelligente en goed geschreven thriller. Ik ben blij dat er nog een deel drie komt.

Oorspronkelijke titel: Alle radici del male
Uitgegeven in 2012
Nederlandse uitgave 2014 door uitgeverij Wereldbibliotheek.
Nederlandse vertaling: Miriam Bunnik en Mara Schepers
Bladzijdes: 526

woensdag 7 mei 2014

Foyle's war (2002)

Sam, Milner en Foyle
Ik houd van historische series en ik houd van Engelse detectives, dus een combinatie daarvan maakt me helemaal blij. Poirot, Miss Marple, Brother Cadfael, Mrs. Bradley en Father Brown, ik houd van allemaal.

Een geweldige serie vind ik ook Foyle’s war. Hierin speelt Michael Kitchen Christpher Foyle, een politieinspecteur in Hastings. De serie begint als de Tweede Wereldoorlog net is uitgebroken en de afleveringen nemen je de hele oorlog door.

Foyle is een weduwnaar en zijn zoon Andrew heeft dienstgenomen als piloot bij de RAF.
Foyle wordt bijgestaan door DS Milner die bij de landing in Noorwegen een been heeft verloren, en Samantha (Sam) Stewart die hem als chauffeuse is toegewezen omdat er een tekort aan politieagenten is. (Foyle kan zelf niet autorijden)

Het mooie aan de serie Foyle’s war is dat je de veranderingen tijdens de oorlog ziet, eerst is men nog bang voor een invasie van de nazi’s, is de RAF bezig om Engeland te verdedigen tijdens de Battle of Britain, in 1941 valt Duitsland Rusland binnen en zo gaat het verder. Verder maak je kennis met de distributie, de regels over verduistering, landgirls en bombardementen. De makers hebben hun best gedaan om de serie zo authentiek mogelijk te maken. Natuurlijk zijn er kleine foutjes, zo heeft Foyle een rang die pas in 1949 is ingesteld, maar dat doet verder geen afbreuk aan de serie. Aankleding, sfeer en de gebeurtenissen geven een heel goed beeld van die tijd en de zaken zijn nog spannend ook.

Foyle is een eerlijk en fatsoenlijk mens, die zaken moet oplossen in een moeilijke tijd. Vaak gebruiken mensen de oorlog als een excuus voor hun misdaden, maar voor Foyle is een moord een moord, ook al is er een oorlog gaande.

Geweldige acteurs spelen mee. De hoofdrollen worden vertolkt door Michael Kitchen als Foyle, Honeysuckle Weeks als Sam, Anthony Holden als DS Miler. Verder spelen in gastrollen mensen mee als Charles Dance, David Tennant, Peter Capaldi,  Stella Gonet, Rosamunde Pike, Cheryl Campbell en Sophia Myles.

Ik heb mezelf een tijdje geleden getracteerd op een dvd-box met de eerste 22 afleveringen, elk van 1 1/2 uur. Heerlijk om naar te kijken en van te genieten! 

maandag 5 mei 2014

Meester Mitraillette, Jan Vantoortelboom

David Verbocht is een jonge onderwijzer, die zijn eerste baan krijgt als dorpsonderwijzer in een klein dorpje nabij Ieper. Acht boerenjongens heeft hij in zijn zesde klas, en David heeft het er niet altijd gemakkelijk mee. Hij probeert de jongens niet alleen kennis mee te geven, maar ze ook een beetje op te voeden, al gaat hij daarbij ook wel eens enorm de mist in.

Aansluiting in het dorp heeft hij niet. De stugge boeren wantrouwen hem en dat hij niet katholiek is en nooit naar de Mis gaat, neemt de pastoor ook al niet voor hem in. David maakt lange wandelingen in de natuur om het dorp heen, net zoals hij vroeger deed met zijn broertje Henri. Maar nu krijgt hij gezelschap van zijn leerling Marcus, die net als David houdt van lezen en de natuur en wiens gevoelige natuur niet past bij zijn ruwe klasgenoten of botte vader.

Dan gebeurt er iets en David komt in de gevangenis terecht, om als de Eerste Wereldoorlog uitbreekt naar het front te worden gestuurd. Uiteindelijk zal hij sterven, niet door de kogels van de vijand, maar door het vuurpeloton.

In Meester Mitraillette wordt het verhaal mooi opgebouwd, langzaam kom je erachter wat er gebeurd is in het gezin waar David is opgegroeid, wat er met Marcus is gebeurd en wat David doet om veroordeeld te worden tot het vuurpeloton. Het verhaal haast zich niet, bijna langzaam stap je met David voort over de landweggetjes.

De oorlogshandelingen krijgen niet heel veel plaats, maar daar draait het dan ook niet om. David’s handelen heeft niets met de oorlog te maken, al is de oorlog wel de reden voor de straf die hij krijgt opgelegd. Meester Mitraillette is een verhaal over spijt, over schuld, over hoe mensen reageren op verlies, maar vooral over allerlei soorten liefde. Broederliefde, verboden liefde, romantische liefde, de erotische aantrekkingskracht van je eerste liefde of je grote liefde. 

Dit is een boek dat je vrij snel leest, maar dat je niet snel vergeet. Lang blijven er nog scènes in je hoofd zitten en pas achteraf begon ik steeds meer parallellen te zien tussen Henri en Marcus en de situatie toen en later. De bedrieglijke eenvoud van het verhaal en van de manier van vertellen blijken heel wat meer lagen te verbergen dan ik bij de eerste lezing zag. Dat is voor mij een reden om een boek te waarderen en ik kan iedereen alleen maar aanraden; 'Lees het zelf'. 

Uitgegeven in: 2014, uitgeverij Atlas contact
Bladzijdes: 271

zondag 4 mei 2014

Citaat: Moeder Teresa

Als je geen honderd mensen kunt voeden, voedt dan die ene die je wel kunt voeden.
Moeder Teresa (1910-1997)

zaterdag 3 mei 2014

Bloemen op het balkon

Ik heb vorige week ook een nieuwe Bougainville gekocht in het tuincentrum. Het is nog vroeg, ik weet het, maar de winter is zo zacht geweest dat ik de kans dat het nog gaat vriezen tussen nu en half mei erg klein acht. Ik denk dat het wel gaat.
De leeuwenbekjes zijn weer helemaal in bloei, die staan deze zomer nog wel denk ik zo.
De combinatie van alle verschillende kleuren is prachtig. Zijn bloemen niet geweldig?

donderdag 1 mei 2014

Reis bij maanlicht, Antal Szerb

Mihály is net getrouwd met Erzsi, en ze zijn op huwelijksreis in Italië. Mihály stelt zich hier veel van voor, hij is nog nooit in Italië geweest, maar heeft er in zijn jeugd veel over gelezen en gesproken. Eigenlijk weet hij niet zeker of hij er wel goed aan heeft gedaan om met Erzsi te trouwen, ondanks het feit dat zij haar eerste man voor hem verlaten heeft. Hij heeft het gevoel dat zij hem toch niet begrijpt en ook nooit zal kunnen begrijpen.

Na een ontmoeting met een oude jeugdvriend op een terras in Bologna, is Mihály vooral bezig met zijn eigen herinneringen aan zijn jeugd en de vriendschap die hij had met de excentrieke broer en zus Tamás en Éva. Zij waren degenen die hem meezogen in een wereld die de burgerlijke Mihály niet kende, maar die hem wel fascineerde. Later zou Tamás zelfmoord plegen en dit heeft Mihály altijd achtervolgd.

Als de huwelijksreis verder gaat, stapt Mihály uit bij een stationnetje om een kop koffie te halen, maar hij mist bijna de trein als die weer vertrekt en kan zich nog net in de achterste wagon slingeren. Alleen op het stationnetje is de trein gesplitst en in plaats van mee te gaan naar Rome waar Erzsi nu naar toe reist, heeft Mihály geen andere keuze dan door te reizen naar Perugia. Hij legt zich erbij neer dat hij en Erzsi nu definitief gescheiden zijn, het huwelijk kon toch al niets meer worden en dan kan hij net zo goed helemaal onder duiken.
Een volledige instorting dwingt hem echter om op zoek te gaan naar de geesten uit het verleden, Evá, maar vooral de dood van Tamás.

Reis bij maanlicht is een geweldig voorbeeld waarom echte boekhandels zo leuk zijn. Ik had namelijk nog nooit van deze schrijver gehoord, maar zag dit boek liggen toen ik aan het rondsnuffelen was. De brug der zuchten in Venetië op de voorkant zorgde ervoor dat ik het oppakte en nadat ik de achterkant had gelezen heb ik het boek meteen gekocht.

Antal Szerb was een Hongaarse schrijver die verschillende romans heeft geschreven en een standaard werk over literatuur. Zijn Joodse familie was katholiek geworden, maar dat hielp ze niet toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak, in 1945 is Antal Szerb omgekomen in een werkkamp.

Reis bij maanlicht is een prachtig boek. Het is heel mooi geschreven, vol bijzondere zinnen en beschrijvingen die je soms een paar keer moet overlezen omdat ze zo mooi zijn, of juist zo geestig. 

De onderhandelingen tussen de banken liepen erg uit. Het probleem had eenvoudig opgelost kunnen worden als er uitsluitend intelligente mensen aan tafel hadden gezeten- een situatie die zich in het leven maar zelden voordoet. De juristen verblindden elkaar met hun talent om op de steilste zinnen naar beneden te glijden, zonder hun evenwicht te verliezen; de mannen van het grote geld hielden hun kaken stijf op elkaar en luisterden wantrouwend toe, terwijl hun zwijgen duidelijker dan duizend woorden zei: ‘Wij geven geen geld.’

Bepaalde inzichten worden bijzonder verwoord. Het huwelijk tussen Mihály en Erzsi is vanaf het begin af aan gedoemd.

Erzsi wist dat het voor Mihály van groot belang was dat andere mannen zich waarderend over haar uitlieten. Ze vroeg zich zelfs wel eens af of Mihály wel met zijn eigen ogen naar haar keek en niet met die van anderen. Of hij niet dacht: Wat zou ik toch verliefd op Erzsi zijn als ik net als een van die andere mannen was.

Dat het niet goed gaat komen tussen deze twee wordt al duidelijk op de eerste bladzijdes als Mihály in Venetië een hele nacht door de stad dwaalt, in plaats van bij Erzsi te blijven. Hij is met haar getrouwd omdat dat hem de beste oplossing leek, maar voor beiden is het uiteindelijk alleen maar een uitstapje, een zijpaadje van hun echte levenspad, zoals op het einde van het boek zal blijken.
De neurotische Mihály en de anderen die hij ontmoet, zullen allemaal hun weg in het leven moeten zien te vinden, ondanks de aantrekkingskracht van de dood.

In leven blijven. Ook hij zou leven, zoals de ratten tussen de ruines. Maar toch leven. En zolang men leeft is er nog altijd de kans dat er iets gebeuren zal.

Mihály en Erzsi merken in Italie op dat Il Duce aan de macht is en dat het fascisme overal aanwezig is, maar hun kennis gaat nog niet verder, omdat de schrijver dit zelf ook nog niet wist. De wetenschap dat dit boek is gepubliceerd in 1937 en wij nu weten wat er met de schrijver en met andere Joden in Europa is gebeurd maakt het lezen van Reis bij Maanlicht tot een bijzondere ervaring.

Oorspronkelijke Hongaarse titel: Utas és holdvilág
Oorspronkelijk uitgegeven in 1937
Nederlandse uitgave in 2004, Uitgeverij van Gennep
Nederlandse vertaling: Uitgeverij van Gennep
Bladzijdes: 254
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...