maandag 30 januari 2012

Water voor de olifanten, Sara Gruen

Jacob Jankowski is drieënnegentig en zit in een verzorgingstehuis. Hoewel hij nog goed bij de pinken is, wordt hij door de verzorging behandeld als een klein kind en dit irriteert hem mateloos.

Dan komt het circus zijn tenten opslaan vlak voor het verzorgingstehuis en Jacob herinnert zich zijn eigen leven in het circus.
Het is 1930, de crisis is net uitgebroken en Jacob studeert voor dierenarts. Vlak voor zijn examens kan hij door een tragedie niet verder studeren en hij loopt weg. Hij komt terecht bij een circus waar hij in de eerste instantie aan de slag kan als knecht. 

Ze komen er achter dat hij dierenarts is (dat hij geen diploma heeft is geen probleem). Jacob wordt onder zin hoede genomen door August, het hoofd van de menagerie en Marlena, de vrouw van August die het dressuurnummer met de paarden doet.

Als snel leert Jacob het reilen en zeilen van het circus kennen. Hij leert hoe deze harde wereld in elkaar zit, hij maakt mee hoe het circus zijn reisplannen verzet als er ergens een ander circus failliet gaat zodat ze goedkoop attracties kunnen overnemen. Het circusleven is een harde wereld, voor mensen en dieren, zeker in 1930. Zo krijgen de dieren bedorven eten om geld uit te sparen, en als er teveel knechten zijn die niet betaald kunnen worden, worden er ’s nachts een paar uit de rijdende trein gegooid.

Jacob wordt ondertussen verliefd op Marlena, die vast zit aan August, die een onberekenbare sadist blijkt te zijn die de dieren mishandelt. Het lijkt erop dat Jacob en Marlena elkaar nooit nader kunnen krijgen, maar dan kan het circus Rosie kopen, een heuse circusolifant. Jacob leert Rosie beter kennen en zij zal uiteindelijk alles voor Jacob en Marlena veranderen.

In ‘Water voor de olifanten’ weet Sara Gruen het circusleven in de jaren 30 goed neer te zetten. De harde wereld waarin er weinig oog is voor het welzijn van de dieren, maar nog minder voor de mensen. Een wereld waarin iedereen bang is om werk kwijt te raken, want armoede en erger liggen altijd op de loer.

Je voelt mee met Jacob die na een grote schok in het  circus terechtkomt en eigenlijk geen idee heeft wat hij van sommige dingen moet denken. Je voelt zijn worsteling als hij tegen August in wil gaan op veel momenten, maar dit ook niet altijd durft. 

Het gedeelte dat zich afspeelt in het verzorgingstehuis nu is ook heel knap beschreven, Jacob als oude man die zich steeds nieuwe dingen herinnert van vroeger. Het is heel vermakelijk, maar ook een beetje ontluisterend als je leest hoe hij (en de andere oude mensen) als onmondige kinderen worden behandeld en hoe er gereageerd wordt als Jacob daar tegenin gaat.

Jacobs wraak op het verzorgingstehuis en op zijn kinderen die hem vergeten is geweldig te noemen. Je moedigt in gedachten Jacob aan als hij dan maar in zijn eentje naar het circus toe gaat en daar warempel een nieuwe toekomst voor zichzelf weet te maken.

Water voor de olifanten’ is een prachtig boek, met een sympathieke en aardige hoofdpersoon, humor,  spanning, en een verrassend einde. Kortom, een schitterend verhaal dat je in één keer uit leest.

zondag 29 januari 2012

Seneca

Wanneer je verstandig bent vermeng je het ene met andere, hoop niet zonder twijfel en twijfel niet zonder hoop
(Seneca, Romeins filosoof)

zaterdag 28 januari 2012

Leraren Staken

Afgelopen donderdag is er door de leraren gestaakt. In ieder geval door een deel van de leraren. Op sommige scholen viel het aantal mee, op andere scholen ging een groot deel staken en konden de lessen niet doorgaan. Ministers en allerlei andere personen noemden dat ‘onverantwoordelijk’. Eh, hoezo? Is dat niet juist het doel van een staking, om het werk neer te leggen? Een minister die vindt dat je als docent maar beter in de vakantie kan staken heeft het niet helemaal begrepen, lijkt mij zo. En wij leraren (net als zoveel andere groepen) zijn al van die nette stakers. Velen hebben de ochtend nog gewoon gewerkt om pas in de middag te staken, zodat er zo min mogelijk overlast zou zijn. In het onderwijs wordt er niet zo snel heel lang gestaakt, we vinden dat zelf veel te vervelend voor onze leerlingen, de eindexamens komen eraan etc. Nee, de minister hoeft denk ik niet bang te zijn voor stakingen zoals de Britse mijnwerkers begin jaren ’80, die zichzelf de afgrond in hebben gestaakt.
Waarom werd er gestaakt? Om die ene week vakantie? Ja, onder andere om die ene week vakantie. We hebben zeven weken zomervakantie, en dat is een van de grote voordelen van dit werk. Niet dat het de reden is om het onderwijs in te gaan, maar het is wel een hele mooie bonus. En dat in werk waar je verder weinig voordelen hebt zoals je die in andere beroepen wel hebt. Geen leaseauto of bonussen, geen vrije dagen tussen de vakanties door (dus met het boeken van een reis zit je altijd in het hoogseizoen) Als doctorandus verdien je minder dan je studiegenoten in het bedrijfsleven en het lerarensalaris stijgt minder dan dat van politieagenten en verpleegkundigen.
Veel mensen zien alleen die lange zomervakantie, maar vergeten dat je als docent elk lesuur een voorstelling geeft, moet je er met de volle honderd procent bij zijn, anders geef je een slechte les en dan hebben we in Nederland de meeste lesuren en gemiddeld de volste klassen van Europa .
Bij de meeste banen is het zo dat als je naar huis gaat, je klaar bent, thuis hoef je niets meer te doen. Maar voor ons gaat het daar verder, je bereidt je lessen voor, maakt opdrachten, kijkt proefwerken na en alles wat er verder bij komt. Alle collega’s die ik ken zijn in de avonden, de weekenden en een deel van elke vakantie bezig met school.
Dingen als vergaderingen, ouderavonden, correctietijd en mentoraat staan allemaal in je taakomschrijving, met een hoeveelheid uren erbij die je daaraan kunt besteden en waar je voor betaald wordt, alleen die hoeveelheid is altijd veel te weinig. Je besteedt er dus altijd meer tijd aan dan er voor staat. Dus laat ons dan die lange zomervakantie. We vinden die heerlijk, maar dat mag geen bezwaar zijn, we hebben die vooral heel hard nodig.
Nu wil ik niet de indruk wekken dat lesgeven niet leuk is, het is het mooiste beroep ter wereld. Ikzelf, en veel van mijn collega’s met mij geven niet alleen les omdat het brood op de plank brengt, het is ook voor een deel roeping. En dat is precies ons probleem. Juist omdat het voor ons roeping is, we van ons vak en onze leerlingen houden, zullen we nooit  het hele land plat leggen en alle scholen weken, maandenlang gesloten houden. De minister weet dat ook, en deze ene middag zal denk ik ook geen enkele indruk maken en voor de minister geen reden zijn om haar kortzichtige beleid te veranderen. Misschien moet ze eens een week komen meelopen in het onderwijs, maar dat zal ze wel niet doen. Dan krijgen we namelijk een minister van onderwijs die beter weet wat er speelt en hoe het er in een school aan toe gaat, en dat hebben we geloof ik nog nooit gehad.

vrijdag 27 januari 2012

Is yoga schadelijk?

The science of yoga, the risks and the rewards’ van William Broad is nog niet eens verschenen, maar in Amerika heeft het al een hele discussie losgemaakt.  William Broad heeft er namelijk een artikel over geschreven in de ‘New York Times’.

Over het algemeen wordt er gezegd dat yoga goed is voor de mens, je wordt er bewuster van, leniger, het is goed voor je bloeddruk en allerlei andere zaken, maar klopt dat ook?
In het artikel en waarschijnlijk ook in het boek zegt William Broad dat yoga niet alleen maar goed is, er kunnen ook dingen behoorlijk fout gaan. Hij geeft voorbeelden van mensen die te maken kregen met flinke slijtage aan gewrichten, blessures, rug- en nekletsel en zelfs beroertes opgelopen tijdens het uitvoeren van  een asana als de brug.

Dit artikel ‘How yoga can wreck your life’, heeft voor een behoorlijke storm van verontwaardiging gezorgd, allerlei mensen voelen zich aangesproken. Er verschijnen op allerlei blogs commentaren en artikelen (‘How the  NYT can wreck yoga’) met tegenargumenten. Hierin staat dat de argumenten die William Broad gebruikt niet kloppen. Het zijn maar een paar voorbeelden, die hij bij elkaar heeft gesprokkeld over een lange periode en de grote vraag natuurlijk is altijd in hoeverre dit soort letsel echt door het beoefenen van yoga worden veroorzaakt.

De blessures en het letsel lijken op een paar manieren veroorzaakt te worden. Ja inderdaad, er zijn meer ongelukken en meer mensen die ergens last van hebben, maar het aantal mensen dat aan yoga doet is dan ook enorm toegenomen. (in de VS deden in 2001 4 miljoen mensen aan yoga, nu 20 miljoen) En met die toename kwam ook de toename in studio’s met docenten die het misschien goed bedoelen, maar die niet erg op de hoogte zijn van anatomie, het goed opbouwen van een asana of het voorkomen van blessures.

Je hebt natuurlijk ook mensen die zelf te ver gaan en ondanks de waarschuwingen van hun lichaam doorgaan met bepaalde houdingen en hierin geen maat weten. Of mensen die misschien zelf geen goed idee hebben van wat er mis is met hun lijf en dingen doen die ze eigenlijk niet zouden moeten doen. Blessures en letsel liggen dan voor de hand. Maar ja, is het dan de schuld van yoga dat je die blessure krijgt?

Hoe is de situatie in Nederland? Ik heb geen enkele informatie over de hoeveelheid eventuele blessures veroorzaakt door yoga, maar ik zie wel dat er een toename lijkt te zijn van het aantal mensen dat aan yoga doet. En ook hier is er een toename van het aantal studio’s. Nu weet ik niet of je in Nederland hoeveel regels er zijn voor het openen van een yogastudio en welke papieren je daarvoor nodig hebt. En mag iedereen die het woord asana kan spellen en een Boeddhabeeld bezit zich yoga docent noemen? Of is daar echt goede controle op?

Als ik zo rondkijk op het internet zijn er wel heel veel verschillende yoga docentenopleidingen die in duur variëren van vier jaar tot vier maanden. Ik spreek hiermee geen enkel oordeel uit over de kwaliteit, maar het lijkt me wel dat er in de opleidingen verschil is in de diepte van de kennis die wordt aangeboden.

En natuurlijk heb je ook hier in Nederland mensen die te ver doordrijven met hun oefeningen, maar die zouden waarschijnlijk ook blessures krijgen bij het beoefenen van hardlopen, volleyballen of punniken.

Ik heb op Nederlandse websites nog niets gehoord of gelezen over het boek of het artikel van William Broad, maar dat kan nog komen. Ik heb het boek besteld en half februari zal het geleverd worden. Tot die tijd ga ik verder met yoga, in gedachten houdend wat meneer de Uil in de Fabeltjeskrant altijd al zei; ‘Overal waar té voor staat, doet nooit goed, alleen maar kwaad’. Want dat is natuurlijk altijd goed advies.

Het artikel van William Broad in de New York Times.
http://www.nytimes.com/2012/01/08/magazine/how-yoga-can-wreck-your-body.html?_r=2

Een van de (vele) tegenartikelen. http://ayny.org/how-the-nyt-can-wreck-yoga.html

woensdag 25 januari 2012

Laatste bief van Virginia Woolf

Dearest
I feel certain that I am going
Mad again. I feel we cant go
through another of these terrible times.
And I shant recover this time. I begin
to hear voices and cant concentrate. 
So I am doing what seems to be the best thing to do. You have
given me
the greatest possible happiness. You
have been in every way all that anyone
could be. I don’t think two
people could have been happier till
this terrible disease came. I cant
fight it any longer. I know that I am
spoiling your life, that without me you
could work. And you will I know.
You see I cant even write this properly. I
cant read. What I want to say is that
I owe all the happiness in my life to you.
You have been entirely patient with me &
incredible good. I want to say that –
everybody knows it. If anybody could [nieuwe pagina]
have saved me it would have been you.
Everything has gone from me but the
certainty of your goodness. I
cant go on spoiling your life any longer. I dont think two
people
could have been happier than we have been.

V.

maandag 23 januari 2012

Virginia Woolf, Hermione Lee

Virginia Woolf staat nu bekend als één van de meest invloedrijke Engelse schrijfsters van de 20e eeuw.

Jeugd
Zij werd in 1882 geboren als Adeline Virginia Stephen. Zij had een goede band met haar oudere zus Vanessa en haar broer Thoby, maar een minder goede met haar broer Adrian.

Haar vader, als Victoriaan, vond het niet nodig dat meisjes officiële scholing kregen en terwijl hun broers naar school gingen, bleven Vanessa en Virginia thuis. Ze hadden natuurlijk wel les van hun vader die een bekende schrijver, filosoof en literatuurcriticus was, maar het heeft Virginia altijd dwars gezeten.

Als hun moeder overlijdt neemt hun halfzus Stella de huishouding op zich, tot zij trouwt en drie maanden daarna ook overlijdt. Hun vader is ontroostbaar en eist alle aandacht en al het verdriet op.

Het is een bevrijding als hij ook overlijdt, de kinderen Stephen kunnen hun eigen gang gaan. Ze huren met zijn vieren kamers in Bloomsbury en al snel komen er vrienden van Thoby en Adrian uit Cambridge langs, en mensen die Vanessa leert kennen op de kunstacademie waar ze is toegelaten. (Vanessa is schilderes). Virginia geniet ervan dat ze eindelijk een eigen kamer heeft, gemeubileerd zoals zij het wil, waar ze in alle rust kan lezen en schrijven. Ze begint met het schrijven van recensies en verdient hier een leuk bedragje mee. Ze is er trots op nu haar eigen geld te verdienen.

De vier gaan op vakantie naar Griekenland, maar helaas wordt Vanessa erg ziek en ze moeten terug naar huis. Daar blijkt dat Thoby tyfus heeft en hij sterft. Dit is niet het enige verlies waar Virginia  mee om moet gaan, Vanessa neemt namelijk het huwelijks aanzoek van Clive Bell aan. Voor Virginia blijft weinig over dan een huis te huren samen met Adrian, de broer waarmee ze het minst gemeen heeft en waarmee ze het minst kan opschieten. 

Uiteindelijk zullen ze niet alleen wonen, maar huren er nog meer mensen kamers in het huis. Een van hen is Leonard Woolf. Hij is iemand uit het Cambridge kringetje, hij heeft gewerkt in de koloniën en schrijft stukken over economie en de samenleving.

Huwelijk met Leonard Woolf
In 1912 stemt Virginia ermee in om met hem te trouwen. Hun huwelijk begint niet gemakkelijk, want Virginia wordt vreselijk ziek. Zij had al eerder aanvallen gehad van deze ziekte, maar nu duurt het tot eind 1915 voor zij weer beter is en in deze periode heeft ze zelfs een zelfmoord poging gedaan. Er is veel gespeculeerd over de aard van de ziekte van Virginia. Het zou manische depressiviteit kunnen zijn, maar ze hoorde tijdens haar aanvallen ook stemmen, had hoge koortsen, kon niet eten en is zelfs een paar keer in coma geraakt.

In deze eerste jaren is Leonard’s rol vooral die van verpleger en controleur van Virginia’s leven, Kreeg ze wel genoeg rust, at ze wel voldoende, hield ze zich aan de voorschriften van de dokters?

Ondanks dit moeilijke begin, maar misschien ook daardoor, is het huwelijk gelukkig. Ze komen erachter dat ze niet graag zonder elkaar zijn en hoewel er waarschijnlijk geen gebruikelijke seksuele relatie tussen hen was, is er wel een diepe verbondenheid en liefde.

In de jaren die volgen zal Virginia een aantal opmerkelijke vriendschappen met vrouwen ontwikkelen zoals met Vita Sackville West of Ethel Smith. Er is ook hier veel gespeculeerd over de aard van deze vriendschappen en hoe ver deze gingen. Het is echter waarschijnlijk dat Virginia genoot van de bewondering en misschien ook wel gevleid was, maar dat het daarbij is gebleven. Het huwelijk met Leonard is geen moment in gevaar geweest.

Om een middel van bestaan te vinden én als afleiding voor Virginia besluiten Leonard en zij in 1917 een drukpers te kopen en hun eigen boeken en hopelijk die van anderen, te kunnen drukken en uitgeven. Ze noemen deze uitgeverij ‘Hogarth Press’ naar het huis waar ze op dat moment wonen.

Het eerste begin is lastig, het is namelijk een handdrukpers die ze hebben en boeken drukken kost enorm veel tijd, (één van de redenen waarom ze ‘Ulysses’ van James Joyce afwezen) maar dankzij de vele literaire vrienden die ze hebben wordt de uitgeverij een succes. Alle boeken die Virginia schrijft worden uitgegeven bij Hogarth Press, en de omslagen worden meestal ontworpen door Vanessa.
Leonard en Virginia Woolf

Virginia schrijft een aantal romans die steeds meer aanzien krijgen en goede kritieken. Ze wordt gezien als een van de belangrijkste schrijvers in Engeland op dat moment. Toch is ze er zelf van overtuigd bij elk nieuw boek dat ze afmaakt dat het slecht is en dat het succes nu wel afgelopen zal zijn. Ze geniet van het succes, maar durft er niet op te vertrouwen.
Nog een aantal malen zullen de aanvallen van haar ziekte terug komen, hoewel niet meer zo erg als in de eerste jaren van hun huwelijk.

Het einde
Als de Tweede Wereldoorlog uitbreekt, wordt hun Londense huis gebombardeerd. Noodgedwongen gaan ze weer op het platteland wonen. Virginia maakt zich zorgen over de oorlog en de afloop, zeker ook omdat Leonard joods is. Langzamerhand voelt zij echter een nog groter gevaar dreigen, een nieuwe aanval, erger dan alle vorige.

Op 18 maart 1941 gaat Virginia uit wandelen en komt nat terug. Als verklaring geeft ze dat ze is uitgegleden en van de dijk is gevallen. Het is waarschijnlijk dat ze op deze dag een van de laatste brieven aan Leonard schrijft. Tien dagen later, op 28 maart gaat ze uit zonder van iemand afscheid te nemen. Ze stopt een steen in haar zak, en verdrinkt zichzelf in de rivier.

Als Leonard thuis de brief vindt die Virginia voor hem heeft achtergelaten, zoekt hij alles af. De politie en anderen zoeken mee. In de kranten verschijnt het bericht dat Virginia Woolf, de grote schrijfster, is overleden. Haar lichaam zal pas dagen later gevonden worden.

De biografie door Hermione Lee
We weten veel over het leven van Virginia Woolf omdat ze zoveel heeft geschreven. Niet alleen haar boeken, maar ze schreef ook brieven aan iedereen die ze kende en hield van 1915-1941 dagboeken bij. Al deze informatie heeft Hermione Lee kunnen gebruiken om deze biografie te schrijven. 

Ik vond het geen gemakkelijke biografie, zeker de eerste honderd pagina’s waren een opgave en ik heb me er doorheen moeten worstelen. De eerste hoofdstukken gaan namelijk over de familie in Victoriaanse tijd en de Stephens in het bijzonder, met alle familieverhoudingen en verbanden met andere families. Maar na ongeveer een honderd pagina’s werd het interessanter, al was het niet altijd even leesbaar.

Als Hermione Lee de aanval van Virginia’s ziekte na de dood van haar moeder beschrijft, noemt ze ook alle andere aanvallen op, met een analyse hoe dit Virginia heeft beïnvloed. Op zich logisch, maar niet altijd even duidelijk. Zo springt ze wel vaker in de tijd heen en weer, zodat ik soms meende al in 1928 te zijn aanbeland, om vervolgens iets te lezen over Virginia’s reactie op de Algemene Staking, die toch echt in 1926 was. Dat gezegd hebbende, is het wel een zeer interessante biografie over een zeer interessante vrouw, een standaardwerk over Virginia Woolf.

zondag 22 januari 2012

George Harrison

Alle religies zijn takken van dezelfde boom. Het maakt niet uit hoe je Hem aanspreekt, als je Hem maar aanspreekt.
(George Harrison, 1943-2001, Beatle, zanger, schrijver, muzikant, filosoof)

zaterdag 21 januari 2012

De open dag

In deze maand heeft elke school de Open Dagen. De dagen waarin ouders, maar vooral toekomstige nieuwe leerlingen de school komen bekijken en besluiten of ze zich willen inschrijven. Elke school wil hierbij zo goed mogelijk voor de dag komen, er wordt opgeruimd, de ramen worden gelapt en opeens staan er gehuurde palmen in de grote hal; de school heeft er nog nooit zo netjes uitgezien. 

Elk vak heeft een lokaal dat leuk moet worden aangekleed, met de boeken die gebruikt worden en allerlei werkstukken. Toekomstige bruggers mogen in de gymzalen even op de trampoline en of in de ringen hangen, doen proefjes bij scheikunde en bewonderen de kunstwerken bij tekenen. Ze kunnen lesjes volgen die mentoren geven of vakdocenten en natuurlijk zijn er ook allerlei presentaties. 

De rector en de afdelingsleiders houden een speech, er wordt verteld over het gymnasium, de beta afdeling, de kunstafdeling, het systeem en de unieke kenmerken van de school. Vooral dat laatste is heel belangrijk, als er 24 scholen zijn in een vierkante kilometer, dan heb je aardig wat concurrentie, en elke school wil zo goed mogelijk duidelijk maken waarin ze verschilt van de andere 23.

Ik begrijp heel goed dat het moet, snap ook dat toekomstige leerlingen graag op zo’n Open Dag komen om zich een beeld te vormen van de school (toch allemaal heel spannend), maar als ik eerlijk ben zijn de Open Dagen niet mijn favoriete onderdeel van het onderwijs. Daarvoor is het toch iets teveel ‘opzitten en pootjes geven’. 

Maar goed. We hebben één avond al gehad, er komen nog een woensdagmiddag en een zaterdagochtend en dat is het leed voor ons weer voor een jaar voorbij. Dus vooruit, laat die basisschoolleerlingen maar komen, wij zijn er klaar voor.

donderdag 19 januari 2012

Winter in Madrid, C.J. Sansom

Harry Brett is al twee keer eerder in Madrid geweest, één keer in 1931 met zijn schoolvriend Bernie Piper die communist was geworden. Eén keer op verzoek van de ouders van Bernie in 1937 om Bernie te zoeken die vermist was geraakt nadat hij met de Internationale Brigades had meegevochten in de Spaanse Burgeroorlog.

En nu in 1941 vraagt de Engelse geheime dienst aan Harry om contact te zoeken met Sandy Forsyth, die in een smerig zaakje met het regime van Franco betrokken is. De Britten hebben de toevoer van voedsel en andere zaken naar Spanje onder controle en zij willen graag weten waar Sandy Forsyth mee bezig is. Harry zal zogenaamd vertaler zijn bij de ambassade, maar in werkelijkheid is zijn taak uit te vinden wat Forsyth aan het doen is. Redenen om Harry te vragen zijn dat Harry Spanje kent, Spaans spreekt en ook Sandy is een oude bekende van school.
Harry komt er in Madrid achter dat Sandy nu samenwoont met Barbara, de vroegere vriendin van Bernie. Zij is ervan overtuigd dat Bernie nog leeft en gevangen wordt gehouden in één van de illegale gevangenkampen van Franco. Terwijl Harry contact maakt met Sandy en zijn vertrouwen probeert te winnen om op die manier bij de zaak betrokken te raken, is Barbara bezig met een plan om Bernie te bevrijden.
Harry is iemand die moeite heeft met het bedrog dat hij moet plegen als spion, het liefst zou hij zich aan de erecodes houden die op hun kostschool zo vanzelfsprekend leken. Helaas komt hij erachter dat Sandy nog altijd verbitterd is nadat hij van school is gestuurd en als hij betrokken raakt bij het plan om Bernie te bevrijden blijkt dat het helemaal niet meer zo simpel is.
Op het einde blijkt dat de ratten in de wereld, de Sandy’s het altijd wel weten te redden, terwijl de mensen die proberen fatsoenlijk te blijven zoals Harry en Barbara aan het kortste eind trekken en sommige mensen zoals de Bernies van deze wereld er altijd op uit zullen trekken om te vechten voor wat zij een goede zaak vinden. 

C.J. Sansom heeft al eerder boeken geschreven die zich afspeelden in Engeland in de tijd van Hendrik VIII.

In ‘Winter in Madrid’ beschrijft hij de verschrikkingen van de Spaanse Burgeroorlog heel beeldend en boeiend. Het wordt duidelijk hoe erg de gevolgen voor de gewone mensen in Spanje geweest moeten zijn, de mensen die niet communistisch of monarchistisch of fascistisch waren, maar gewoon een beter leven wilden. Dit doet Sansom erg goed, het wordt duidelijk dat er vooral de gewone mensen te lijden hebben onder de ideologie van beide kanten. Er is geen zwart en wit in een conflict als de Spaanse Burgeroorlog, er is een heleboel grijs, misdaden en goede daden worden aan beide kanten begaan, goede en slechte mensen vind je aan beide kanten.
Jammer alleen dat Sansom het niet voor elkaar krijgt om dat grijs ook voor de katholieke kerk in Spanje te laten gelden, die wordt alleen maar zwart afgeschilderd. Geen enkele geestelijke komt er goed vanaf. Er is één priester die niet kwaadaardig is, maar dat komt omdat het eigenlijk gewoon een slappe vent is.

In zijn boeken die gaan over de overgang naar de Anglicaanse kerk en het sluiten van de kloosters in Engeland was het al wel duidelijk dat Sansom weinig moet hebben van de katholieke kerk en de geestelijkheid en dat zijn sympathie aan de protestantse kant ligt. 
Het is in ‘Winter in Madrid’ zelfs zo dat hij op het einde nog een verantwoording geeft voor de manier waarop hij de kerk en de geestelijken afschildert. Naar mijn idee is het zo dat als je het nodig vindt om je voor iets op die manier te verantwoorden je eigenlijk daarmee toegeeft dat je representatie niet helemaal eerlijk is.

Ik vind het jammer, want het is verder ten eerste een spannend boek, dat ten tweede de Burgeroorlog zelf goed beschrijft. Vrij Nederland gaf het vijf sterren, ik geef het er drie.

maandag 16 januari 2012

De filosoof en de wolf, Mark Rowlands

Mark Rowlands is een Engelsman en een filosoof die doceerde aan de universiteit van Alabama. Hij krijgt de kans een wolvenpup te kopen en doet dat ook.
Als tien minuten na aankomst het wolfje in zijn huis de gordijnen en de airconditioning heeft gesloopt, vraagt hij zich wel even af of dit een goed idee was, maar hij zet door. Hij weet de wolf te trainen en dat is nog niet zo gemakkelijk als het lijkt. Wolven en honden zijn namelijk fundamenteel anders in de manier waarop ze tegen dingen aankijken. 

Maar het lukt hem en in de dikke tien jaar die volgen zijn Brenin (de wolf) en de filosoof onafscheidelijk. Brenin gaat zelfs mee naar college.
Na Alabama verhuizen ze naar Ierland en tot slot Frankrijk, waar Brenin zal sterven.
Het samenleven met de wolf en eigenlijk een roedel vormend met de wolf, en twee honden (oke, de een is nakomeling van de wolf en de hond en is dus een kruising) geeft de filosoof inzichten in de manier waarop mensen (apen) omgaan met elkaar en met het leven en de manier waarop wolven dat doen. Dit levert niet altijd vleiende inzichten op voor ons apen in het algemeen en sommige mensen in het bijzonder.

Mark Rowlands vertelt het verhaal van zijn leven met de wolf vol humor en weet daarbij zijn inzichten op een leuke en overtuigende manier te brengen. En heerlijk boek dat me niet alleen tot nadenken stemde, maar me zelfs tien minuten lang deed bedenken of het hebben van een wolf een goed idee voor mij zou zijn. (de conclusie is helaas nee)


zondag 15 januari 2012

vrijdag 13 januari 2012

De verleidelijke Italiaanse keuken, Cristina Bottari

Opnieuw een Italiaans kookboek, want daarvan kun je er nooit genoeg hebben naar mijn idee. Wat je alleen op het verkeerde been zet is de titel van dit boek, de Nederlandse uitgever heeft namelijk de oorspronkelijke titel veranderd en daar de ondertitel van gemaakt. In dit boek gaat het namelijk om de recepten van ‘la nonna’, recepten van grootmoeder. Geen idee waarom dat zo nodig ‘verleidelijk’ genoemd moet worden, maar misschien hopen ze zo meer mensen aan te trekken.
Maar goed, dat terzijde.
Het boek is verdeeld in verschillende hoofdstukken met oa. antipasti, voorgerechten, hoofdgerechten met vlees en vis, toetjes, groenten etc. De recepten worden duidelijk beschreven en zijn over het algemeen goed te maken, al zijn er soms wat ingrediënten die je misschien op het platteland van Italië heel gemakkelijk kunt krijgen, maar waarschijnlijk hier iets minder. Duidelijke en mooie foto’s geven aan hoe de ingrediënten en hoe het gerecht eruit ziet. Af en toe zijn er verhaaltjes met herinneringen aan gerechten of de keuken van ‘la nonna’, met prachtige foto’s uit vroegere tijden.
De verleidelijke Italiaanse keuken, recepten van la Nonna’ is een fijne aanvulling voor iedereen die van Italiaans koken houdt.

dinsdag 10 januari 2012

Mrs Dalloway (1997)

Mrs Dalloway is de verfilming van het beroemde boek van Virginia Woolf. Het is 1923 en Clarissa Dalloway geeft een feestje die avond. In de ochtend besluit ze om de bloemen zelf te kopen. 

Daarmee begint het boek en ook de film. Tijdens de hele dag heeft ze de voorbereidingen voor haar feest, maar herinnert ze zich ook haar jeugd, haar vriendschap met Peter Walsh en Sally Seton. Peter wilde met haar trouwen, maar Clarissa trouwde uiteindelijk met Richard Dalloway, iemand die veiliger was en haar de ruimte gaf die ze nodig had.

Daarnaast loopt het verhaal van Septimus Warren-Smith, een veteraan uit de oorlog. Hij voelt zich schuldig over het feit dat hij de oorlog heeft overleefd terwijl vrienden van hem zijn gestorven in de loopgraven. Hij hoort stemmen en ziet zijn kameraden. De artsen hebben weinig begrip en vinden dat hij zich niet zo moet aanstellen. Tot het uiterste gedreven neemt Septimus een vreselijk besluit. En dat terwijl diezelfde avond Clarissa’s feestje een succes wordt.

Het is niet gemakkelijk om een boek als Mrs. Dalloway te verfilmen. Het is een voorbeeld van de Stream of Consciousness manier van schrijven, waarin we de personages vooral leren kennen door hun gedachten en de monologen die ze over hun handelingen houden. Maar deze film is er heel mooi in geslaagd om het verhaal te vertellen van Clarissa en de dag waarop ze haar feestje geeft en de tijd waarin ze jong was en bevriend met Peter en Sally. 

Heel knap is het verhaal van Septimus erdoor heen gevlochten, steeds raken de levens van de personen elkaar zonder dat ze het van elkaar weten. Septimus’ einde is hartbrekend, ik weet wat er gaat gebeuren, maar ik kan een uitroep toch nooit onderdrukken. Want wat acteren betreft kan er toch niemand aan de Britten tippen.

Met prachtige rollen van Vanessa Redgrave als Clarissa Dalloway en Natascha McElhone als de jongere Clarissa en Michael Kitchen als Peter Walsh en Rupert Graves als Septimus Warren-Smith is deze film een genot om te zien.

zondag 8 januari 2012

Thomas More

Hij die het beste reist is degene die weet wanneer hij weer naar huis moet gaan.       

Uitzicht vanaf het Victor Emanuel monument, Rome.
foto door mij gemaakt in juli 2011



donderdag 5 januari 2012

Etrusken in Amsterdam en Leiden

De Etrusken zijn een volk dat tussen 1200 v Chr. ongeveer 500 v. Chr. woonde in Italië. Dit volk woonde hier al voor de Romeinen opkwamen. 

Op hun hoogtepunt heersten de Etrusken over heel Italië, en hadden ze handelscontacten met het hele Middellandse Zeegebied. Maar het hart van hun gebied was de streek die naar hen vernoemd is, de streek die we nu Toscane noemen.

We weten ondertussen veel over de Etrusken, want vele graven en nederzettingen zijn gevonden met allerlei voorwerpen. De Etrusken waren meesters in het gebruik van brons. Ze hadden een bijzondere cultuur waarin religie een grote rol speelde, waarin feesten, muziek en lekker eten belangrijk waren en waar vrouwen gelijk waren aan de mannen.

In Het Allard Pierson Museum in Amsterdam en in het Oudheidkundig Museum in Leiden is een tentoonstelling gemaakt die de cultuur van de Etrusken laat zien, en alle nieuwe bevindingen die er de laatste jaren over de Etrusken gemaakt zijn. Beide musea hadden al een collectie Etruskische voorwerpen, maar dit is uitgebreid met leningen van musea uit Florence, Bologna en Rome. 

Het Allard Pierson Museum richt zich op de wereld van de Etruskische man, het museum in Leiden richt zich op de Etruskische vrouw. Ik heb gisteren ‘Mannen met macht’ in Amsterdam gezien, en ga binnenkort naar Leiden om daar ‘Vrouwen van aanzien’ te bekijken. (de toeslag van 3 euro hoef je maar één keer te betalen)

De tentoonstelling is prachtig, heel uitgebreid en divers. De Etrusken hielden ervan om dingen te versieren en zelfs gewone potjes of schaaltjes hebben nog een patroon. Maar het mooiste zijn de bronzen voorwerpen, en daar zijn er heel veel van. Sommige enorm groot (zoals met brons bekleedde wagenwielen) of juist heel klein, maar altijd vol detail en daardoor vol levendigheid. Heel leuk en mooi zijn de vele schalen en kannen die ergens een diertje verborgen hebben en sommige voorwerpen zijn zo tijdloos en mooi dat je die zo in je huiskamer zou neerzetten. 

Ik vond dit eerste gedeelte al geweldig om te zien, en ik kijk uit naar het tweede deel van de tentoonstelling. Tot ik daar naar toe ga heb ik in ieder geval de catalogus, die net zo mooi en interessant is.

dinsdag 3 januari 2012

Nieuwe planten

De feestdagen zijn voorbij en gisteren heb ik de kerstversieringen opgeruimd. De periode die nu komt is lang en donker en vervelend, pas in maart wordt het weer leuk (dan ben ik jarig) maar tot die tijd is het altijd een beetje afzien, vind ik.
Het weer werkt ook niet mee, het plenst en het stormt. Ik heb vandaag ondanks de storm het balkon opgeruimd (er stonden nog altijd wat dode planten van de zomer) en hoewel het wel kaal is, is het ook netjes.

Om het in huis wat gezelliger te krijgen, wilde ik wat nieuwe kamerplanten, dus ben ik naar het tuincentrum gegaan. Ik wilde een nieuw plantje voor op tafel, want het plantje dat er stond liet elke dag blaadjes vallen zodat ik elke dag kon vegen. In de slaapkamer stond op de vensterbank een graslelie die half aangevreten was door de poezen en al drie keer was doodgegaan omdat die was verdroogd en nu ongeveer ’s werelds lelijkste graslelie was geworden. En ik wilde kijken naar orchideeën.

Ik ben heerlijk geslaagd, heb inderdaad twee prachtige orchideeën gevonden, twee leuke bonsai-boompjes, een cyclaam, een Kaapse viool en nog een plantje voor de slaapkamer. Mijn woonkamer ziet er weer gezelliger uit, met meer kleur en verzorgder. Ik kan er tegen tot maart, en dan koop ik ook weer wat leuke plantjes voor het balkon. Maar nu geniet ik van wat ik binnen heb staan.

maandag 2 januari 2012

Cary Grant, Marc Eliot

In 1904 werd in Bristol een jongen geboren die de naam Archibald Leach kreeg. Archie’s moeder overleed al toen hij nog vrij jong was, of tenminste, dat is de jongen verteld. Later kwam hij erachter dat zijn moeder was opgenomen in een inrichting en  nog leefde toen hij allang volwassen was.

Archie was erg lenig en kon toen hij vijftien was al werk krijgen bij een soort variété groep, die ging toeren in Amerika. Zijn vader, die allang blij was dat hij de zorg over zijn zoon niet meer hoefde te hebben, tekende de papieren en Archie ging mee naar de VS. Toen de groep na twee jaar wegging, bleef Archie in Amerika, hij wilde proberen op het witte doek te komen. Hij heeft eerst in New York van alles geprobeerd en allerlei baantjes gehad om rond te komen.

In Hollywood was de overgang van stomme films naar ‘talkies’ net gemaakt en veel sterren hadden die overgang niet aangekund. Rudolph Valentino was in 1926 overleden en de studio’s waren op zoek naar een acteur die ‘Europees’ was. Dit was nog de tijd van het studio systeem, waarin je als filmster een contract bij een studio had, die je salaris betaalde en waar je de scripts van kreeg. Je speelde in de films die de studio wilde.

Archie ging naar Los Angeles en in 1932 had Archie Leach zijn eerste rol. Hij had ondertussen wel zijn naam veranderd. De grote ster op dat moment was Gary Cooper, en Archie heeft die voornaam gebruikt, met een kleine wijziging in de spelling. (Gary Cooper was naar verluidt hier niet blij mee) De naam Grant had hij van een lijst met beschikbare namen geplukt. Vanaf dat moment was hij Cary Grant. Hij heeft later zelfs zijn naam officieel veranderd.  ‘Archie Leach’ bleef alleen voortbestaan in het hondje dat Cary kocht.

Na de eerste film kwam de doorbraak toen hij meespeelde in een film met Mae West. Vanaf dat moment was Cary Grant degene die je moest hebben als je iemand zocht die er geweldig uitzag in een smoking. Binnen de kortste keren was Cary Grant de leading man in Hollywood en speelde hij tegenover alle beroemde filmdiva’s van dat moment zoals Marlene Dietrich, Ingrid Bergman en Katherine Hepburn. 

Hij vond echter langzamerhand de typecasting niet zo heel leuk meer en wilde graag iets anders. Hij had komisch talent en was geen slechte acteur, hoewel hij in veel films eigenlijk steeds dezelfde rol speelde. Degene die echt iets in hem zag was regisseur Alfred Hitchcock, die een aantal films met Cary Grant heeft gemaakt, waarvan North by Northwest nu nog de bekendste is.

Het waren de jaren waarin de studio’s oppermachtig waren in Hollywood, maar Cary Grant besefte al heel snel dat hij beter buiten de studio’s kon werken. Hij was niet de eerste filmster die dat wilde, Charlie Chaplin bijvoorbeeld was hem voorgegaan, maar Cary Grant was wel de eerste die succesvol was buiten de studio’s en films bleef maken. 

Dat hij het studio systeem wist te omzeilen heeft Hollywood hem nooit vergeven. Twee maal in de jaren ’40 werd Cary Grant genomineerd voor een Oscar, maar hij heeft ze niet gekregen. Pas in 1970 kreeg hij een ere-Oscar van de Academie voor zijn hele carrière.

Cary Grant was niet erg politiek geïnteresseerd, hij nam geen dienst toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak en heeft zich bijna nooit uitgesproken over actuele zaken. Een grote uitzondering was toen Charlie Chaplin op de zwarte lijst kwam in de jaren ’50 vanwege vermeende communistische sympathieën. Grant was toen een van de eersten die Chaplin verdedigde en de communistische heksenjacht verwierp.

In zijn privéleven was Cary Grant minder succesvol. Jarenlang heeft hij samengewoond met acteur Randolph Scott en hoewel de geruchten gingen dat zij een relatie hadden, heeft Cary Grant dit altijd ontkend (Randolph Scott ontkende het niet). In totaal is Cary Grant vijf keer getrouwd, waaronder eenmaal met rijke erfgename Barbara Hutton. Uit zijn vierde huwelijk werd Grant’s enige kind, Jennifer, geboren, Grant was toen al 62. Geen van de huwelijken was erg gelukkig of duurde lang. Uiteindelijk is Cary Grant in 1986 overleden, 82 jaar oud.

Cary Gant, the biography’ van Marc Eliot is prettig geschreven en zeer goed leesbaar. Ik heb nog nooit een film van Cary Grant gezien (die wat mij betreft de tand des tijds niet zo heel goed hebben weerstaan), maar ondanks dat vond ik het leven van Cary Grant erg interessant. Ik vond het leuk om te lezen hoe Hollywood werkte in die tijd en hoe de filmwereld in elkaar zat. Voor iedereen die geïnteresseerd is in oude filmsterren of Hollywood in het algemeen of Cary Grant in het bijzonder.

zondag 1 januari 2012

Augustinus

Als twee vrienden je vragen om partij te kiezen in hun ruzie, weiger dan, want je verliest daarmee één vriend.
Als twee vreemden je vragen partij te kiezen in hun ruzie, doe het, want daarna heb je er één vriend bij.    



Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...