maandag 30 juli 2018

Hoger dan de zee, Francesca Melandri

Paolo is een gepensioneerde leraar geschiedenis en filosofie, Luisa is een boerin uit het noorden van Italië, waar de bergen zijn. Zo op het eerste gezicht hebben deze twee mensen niets gemeen. Maar ze komen elkaar tegen in een streng bewaakte gevangenis, waar ze beiden iemand komen opzoeken.

De gevangenis staat op een eiland en is alleen bereikbaar per veerboot en natuurlijk moeten bezoekers het eiland bij de avond weer verlaten hebben. Helaas voor Luisa en Paolo missen zij door een ongeluk de veerboot en zitten ze vast op het eiland. Noodgedwongen moeten ze samen, onder toeziend oog van de bewaker Nitti de nacht doorbrengen. En langzaam, door wat ze elkaar vertellen en door flashbacks komen we hun achtergrond te weten.

Luisa komt haar echtgenoot opzoeken die gevangenis zit voor moord, en na de moord op een bewaker in de speciale afdeling zit. Op het eerste oog lijkt ze een zeer plichtsgetrouwe echtgenote die wel veel van haar man moet houden om elke keer deze lange reis te maken. In werkelijkheid is Luisa opgelucht dat ze geen last meer heeft van haar man, die niet bepaald prettig in de omgang was en zich weinig aan zijn vrouw gelegen liet liggen.

Het leven alleen is hard, maar nog altijd beter dan met een gewelddadige man. En Luisa is niet iemand die zich teveel verliest in alles wat had kunnen en moeten zijn, ze gaat gewoon verder met wat er moet gebeuren.

Paolo komt voor zijn zoon, die als lid van een links terreurbeweging (de Rode Brigades, hoewel dit nergens bij naam wordt genoemd) mensen uit naam van ‘de goede zaak’ heeft neergeschoten.

Paolo geeft zichzelf voor een deel de schuld van de weg die zijn zoon is gegaan, hij heeft hem verteld over een ideale samenleving waarin iedereen gelijk is en gelijke kansen heeft. Om niet te vergeten, om een deel van de schuld te dragen, draagt hij altijd een foto bij zich van het dochtertje van één van zijn zoons slachtoffers, die bloemen op het graf van haar vader legt.  

Luisa is een hardwerkende vrouw die vijf kinderen moest grootbrengen en een boerderij draaiende moest zien te houden terwijl haar man weg was. Ze heeft weinig opleiding en heeft nooit de tijd gehad om stil te staan bij filosofische vraagstukken. Toch is ze beslist niet dom en heeft ze een helder oordeel over de mensen die ze tegenkomt.

De directeur is niet blij met de twee onverwachte gasten, de gevangenis is er niet op berekend en bovendien kunnen de twee handlangers van de gevangenen zijn. Hij geeft de bewaker Nitti dan ook opdracht om de twee lastposten niet uit het oog te verliezen.

Nitti is onderdeel van het gevangenis systeem en hoewel hij meedoet met zijn collega’s en soms zijn macht misbruikt, weet hij nu wanneer hij de regels moet breken. Hij nodigt de twee gasten bij hem thuis uit om te eten, een avond die veel losmaakt bij iedereen.

Ik las enkele weken geleden de nieuwste roman van Francesca Melandri De lange weg naar Rome, een prachtig en gelaagd verhaal over vluchtelingen, kolonialisme, fascisme en discriminatie en familie.

Hoger dan de zee is in 2013 uitgegeven en speelt zich af in 1979, toen Italië de jaren van lood beleefde en rechts-extremistische en links-extremistische terreurgroepen aanslagen en moorden pleegden. Aldo Moro was net door de Rode Brigades vermoord de gemoederen liepen hoog op, aan alle kanten in de samenleving.

Ik vind het bijzonder knap van Francesca Melandri dat zij in staat is om ingewikkelde politieke en ook morele vraagstukken in haar verhalen weet te verwerken, zonder de mensen uit het oog te verliezen. Het zijn de mensen die de hoofdmoot vormen, tegen de politieke en maatschappelijke achtergrond, terwijl die je tegelijkertijd wel aan het denken zet.

Hoger dan de zee is geen groots en meeslepend verhaal vol actie, als je dat zoekt is dit niet het boek voor jou. Maar voor iemand die een indrukwekkend verhaal wil lezen waarin duidelijk wordt dat niet het systeem belangrijk is, maar dat het gaat om goedheid, moed, en medemenselijkheid, zelfs al is het misschien tegen de regels, is dit een prachtig boek. Het gaat om mensen die elkaar even nader komen en elkaar tot steun kunnen zijn. 

En in dat opzicht is het juist wel een groots verhaal.  

Originele Italiaanse titel: Più alto del mare (2012)
Nederlandse uitgave 2013 door uitgeverij Cossee
Nederlandse vertaling Jan van der Haar
Bladzijdes: 172

zondag 29 juli 2018

Plant op zondag (10/18)

Herinneren jullie deze nog? Vijf jaar geleden blogde ik dat ik in Italie zo genoot van deze plant met de prachtige blauwe bloemen (hier). Dit is Mannentrouw, maar hier in Nederland heb ik de plant niet kunnen vinden.

Maar vorige week stond er opeens deze plant bij de bloemwinkel bij mij in het dorp, en ik heb dan ook geen moment geaarzeld: die plant ging met mij mee. Ik wilde niet weer het risico lopen vijf jaar te moeten wachten. Sindsdien geniet ik op mijn eigen balkon van deze Mannentrouw. Ik hoop dat de warmte van de afgelopen dagen hem echter niet fataal wordt en dat de plant mij de hele zomer in Italiaanse sferen houdt.


vrijdag 27 juli 2018

Kasteel de Haar

In het dorp Haarzuilens staat een prachtig kasteel. Op het eerste oog lijkt het Middeleeuws, maar schijn bedriegt. Hoewel er al in de 13e eeuw een versterkte woontoren stond, was het kasteel in de 19e eeuw een ruïne geworden, waar de adellijke familie Van Zuylen van Nyevelt van de Haar al een tijd niet naar om had gekeken.

Dit veranderde met Belgische baron Étienne van Zuylen van Nyevelt, die het kasteel in 1890 erfde. Hij wilde de ruïne restaureren en trok hiervoor de bekende architect Pierre Cuypers aan, om het kasteel in nieuw-gotische stijl te (ver)bouwen en ook alle meubels en het servies etc te ontwerpen. 

Gelukkig was baron Etienne getrouwd met de Franse erfgename Hélène de Rothschild en kon hij zich dit alles veroorloven. Het kasteel werd voorzien van een Middeleeuws sausje, maar daaronder werden de modernste voorzieningen aangebracht. 

Aparte badkamers, warm en koud stromend water, een keuken waarin banketten voor tientallen gasten gekookt konden worden, en door het hele kasteel werd elektrische verlichting en centrale verwarming aangelegd, zodat het geschikt was voor de meest veeleisende bezoeker. 

In Augustus en September kwam de familie naar het kasteel, om vakantie te vieren, waarbij allerlei beroemdheden en gasten uit de hoogste kringen werden uitgenodigd. Daar komen na de Tweede Wereldoorlog ook nog allerlei filmsterren en mensen uit de jet-set bij. 
Mensen als Roger Moore, Gregory Peck, Sophia Loren, Jackie Collins, Brigitte Bardot, Michael Caine, Billy Wilder, Michael York, Maria Callas en Ari Onasis waren kind aan huis in Kasteel de Haar. 

Tegenwoordig is het geen particulier bezit meer. De mannelijke lijn is met de dood van baron Thierry van Zuylen van Nyevelt in 2011 uitgestorven en in de jaren daarvoor was het gebouw al bezit geworden van een stichting. In 2013 werden ook de kunstschatten en de meubels aan de stichting overgedragen en het kasteel is nu een museum en de locatie voor filmopnames, trouwerijen en festivals. 

Kasteel de Haar is zeer de moeite waard om te bezoeken, want niet alleen is het kasteel schitterend gerestaureerd en onderhouden, er hoort ook een mooi park bij waar het heerlijk wandelen is. Niet alle kamers zijn toegankelijk, maar veel wel zoals de grote hal, de slaapkamer van de baron en de barones en de spectaculaire keuken. Op dit moment worden er nieuwe kamers gerestaureerd die binnenkort weer te bezichtigen zullen zijn. 

Bovendien is er op dit moment tot oktober de tentoonstelling Films en Sterren, waarbij we even een beetje worden meegenomen in de wereld van de hoge gasten die hier hebben gelogeerd. We zien bijvoorbeeld de handdoeken die Gregory Peck nodig had om van het bed naar de badkamer te kunnen lopen (de arme man had smetvrees), zien de foto's en sommige attributen die de herinneringen vormen aan al die mensen die hier kwamen. Heel spectaculair is de tentoonstelling niet, het is meer een aardigheid in wat sowieso al een fantastisch kasteel is.

Het park er omheen is ook heel erg mooi, zeker als je er op een zonnige dag bent zoals wij. Het schijnt dat baron Étienne geen park vol sprietjes wilde, maar een volwaardig park dat helemaal af was. Daarom heeft hij zo'n 7000 volwassen bomen laten overbrengen om hier geplant te worden. Het resultaat mag er in ieder geval zijn!

maandag 23 juli 2018

De vierde wand, Sorj Chalandon

Georges is een linkse activist en in de jaren ‘60 en ‘70 demonstreert hij vóór Palestina, tegen het fascisme, voor veranderingen aan de Sorbonne, tegen de Vietnamoorlog en tegen de Amerikaanse rassenscheiding. Hij komt met kameraden bijeen om extreem-rechts uit de tent te lokken en raakt zelf ook gewond 'in de strijd', zoals hij het zelf noemt.

Ondertussen is hij bevriend geraakt met Samuel Akounis uit Thessaloniki, die uit Griekenland moest vluchten toen de kolonels daar de macht grepen. Sam, wiens Joodse ouders tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn weggevoerd, probeert om wat nuance aan te brengen bij Georges en zijn kameraden. 

Dat negen dode Israëlische kinderen na een Palestijnse aanslag niet iets is om over te juichen, of dat de tegenstander niet echt uit nazi’s bestaat. Maar voor Georges en de zijnen is het leven zwart-wit en duidelijk. Pas als zijn dochtertje geboren wordt en in Frankrijk Mitterand aan de macht komt (en links dus gewonnen heeft), zegt Georges de actieve strijd op.

Beiroet
Sam woont ondertussen afwisselend in Parijs en Beiroet, tot in Libanon de burgeroorlog uitbreekt. 
Het begint met schermutselingen tussen Palestijnen en christenen, en al snel zijn alle andere bevolkingsgroepen, zoals Druzen en Sjiieten, erbij betrokken. Dwars door Beiroet loopt een demarcatielijn om de strijdende partijen van elkaar te scheiden en elke groep heeft een deel van het land en van de stad in zijn greep.

Sam is theaterregisseur, theater is iets dat hem en Georges bindt, en hij wil in Beiroet een toneelstuk opvoeren. Een toneelstuk met acteurs uit alle strijdende partijen, opgevoerd midden op de demarcatielijn, als alle partijen die dag akkoord gaan met een staakt-het-vuren.

Maar Sam is te ziek en kan zijn ziekenkamer in Parijs niet meer verlaten en daarom vraagt hij Georges om het project af te maken. 

Een beetje tegen zijn zin begint Georges aan de reis naar Beiroet, om alle acteurs te ontmoeten en eventueel over te halen om mee te doen aan dit onzinnige project. Ondanks al zijn demonstraties vroeger weet hij vrij weinig van het conflict dat Libanon verscheurt en hij raakt er steeds meer bij betrokken. 

Hier komt hij erachter wat werkelijke strijd is, wat lijden is, en dat goed en fout niet zo gemakkelijk te duiden zijn als hij altijd heeft gedacht. De vraag is dan niet meer of het project gaat lukken, maar of Georges in staat zal zijn de oorlog achter zich te laten.

Jean Anouilh
Antigone
Het stuk dat opgevoerd moet gaan worden is Antigone. Dit verhaal gaat over Antigone, de dochter van Oedipus en Jokaste in de stad Thebe. Als haar vader doodgaat, nemen haar broers de macht over, om de beurt zouden zij één jaar regeren. Als na één jaar Eteokles weigert om de macht weer af te staan, komt zijn broer Polyneikes tegen hem in opstand, met als gevolg dat ze beiden sterven. 

De nieuwe koning van Thebe, Kreon, geeft Eteokles een staatsbegrafenis, maar laat bekend worden dat niemand de verrader  Polyneikes mag begraven, op straffe van de dood. Antigone gaat echter tegen deze wet in en probeert in het donker haar broer te begraven. Als zij gesnapt wordt, wordt ze inderdaad ter dood veroordeeld. 

Haar verloofde Haemon, de zoon van Kreon, stort zichzelf op zijn zwaard als Antigone sterft en vervolgens pleegt zijn moeder ook zelfmoord, waardoor koning Kreon alleen achterblijft. (Het moge duidelijk zijn, Antigone is een tragedie.)

Parijs
De bekendste toneelversie is die van Sophocles, maar in 1944 schreef de Franse toneelmaker Jean Anouilh zijn versie, die werd opgevoerd in Parijs, terwijl het door de nazi’s bezet werd.

Antigone gaat namelijk over de vraag welke wetten gehoorzaamd moeten worden; de wetten van de mensen zelfs al zijn ze onrechtvaardig? Of is er een hogere gerechtigheid en moeten de wetten van de goden gehoorzaamd worden? Het is verleidelijk om te denken dat de versie van Jean Anouilh een duidelijk standpunt inneemt, waarbij Kreon de nazi’s vertegenwoordigd, en Antigone het rechtvaardige verzet.

Bijzonder is dat Kreon in deze Franse versie echter een stuk genuanceerder is dan in de oude Griekse versie. Hij legt aan Antigone uit dat hij juist probeert om de rust te herstellen na een periode van burgeroorlog, zelfs al moet hij daarvoor impopulaire maatregelen nemen en zich bij sommigen gehaat maken. 

En als zijn zoon hem smeekt de wet te buigen omdat hij toch de koning is, geeft Kreon als antwoord dat hij koning is ónder de wet en niet tégen de wet.

De Franse versie van Antigone is daarmee een stuk complexer en gelaagder en bij uitstek geschikt om op te voeren in een land verscheurt door oorlog.

De vierde wand
De vierde wand is in de toneelwereld de onzichtbare scheiding tussen toneel en publiek. Over het algemeen zullen de acteurs doen alsof er geen publiek is, al heb je soms personages die door de vierde wand breken en actief met het publiek communiceren.

In Antigone van Jean Anouilh wordt dit gedaan door het personage van het Koor of de Proloog, die tegen het publiek commentaar levert en de spelers voorstelt. Sam heeft Georges gevraagd om deze rol zelf op zich te nemen en hij krijgt daarvoor het versleten fluwelen keppeltje mee dat van Sams vader is geweest.

Georges komt bij alle partijen langs en wat opvalt is dat elke groep wel iets vindt in Antigone om zicht mee te vereenzelvigen en te denken dat het stuk over hen gaat. Iedere groep eigent zich Antigone toe en dat is de reden dat ze mee willen en kunnen doen.

Zo ziet de Palestijnse Imane die in het vluchtelingenkamp Shatila woont en de rol van Antigone zal spelen, Antigone als iemand die vraagt om gerechtigheid. En de Sjiieten die de acteurs voor Kreons wachters leveren, zien hen als dappere strijders die alles doen voor hun kalief, terwijl de christelijke falangisten Kreon beschouwen als een rechtvaardig man die zijn hoofd hoog weet te houden in een smerige situatie. 

Als Georges wil dat het stuk wordt opgevoerd, rest hem niets anders dan al deze versies te accepteren en te hopen dat als ze bij elkaar komen, de verschillen overbrugt worden. Tijdens de eerste repetitie wordt hier een eerste begin mee gemaakt, maar gemakkelijk is het niet en spanningen blijven de kop opsteken.

Georges is niet de hele tijd in Beiroet, maar gaat tussendoor terug naar Parijs, om Sam van zijn vorderingen op de hoogte te brengen en om even bij zijn vrouw en kind te zijn.

Als hij daarna weer in Beiroet is en het er naar aanziet dat het project zal lukken, gebeurt er iets verschrikkelijks, de oorlog laait op en de vluchtelingenkampen Sabra en Shatila worden overvallen en uitgemoord. Georges loopt hier rond en ziet nu met eigen ogen de verschrikkingen van een oorlog, beelden die hij niet meer los kan laten en die zijn leven in Parijs onmogelijk maken. De oorlog slokt ook hem op en de vraag is of in Beiroet ooit een uitvoering van Antigone gespeeld zal worden.

Indrukwekkend
Ik denk dat De vierde wand één van de mooiste en indrukwekkendste boeken is die ik ooit heb gelezen. Op elke bladzijde staan prachtige zinnen en observaties die de moeite waard zijn. Sorj Chalandon is een ongelofelijk goede schrijver die heel soepel de moeilijkste thema’s weet aan te snijden. Sommige stukken heb ik meerdere malen gelezen omdat er zoveel lagen te vinden zijn en het boek je niet loslaat.

De verbindingen die gelegd worden tussen de kernvragen van Antigone over rechtvaardigheid en welke wetten je moet gehoorzamen, het stuk van Jean Anouilh, het activisme van Georges en de oorlog in Beiroet zijn adembenemend. Ik had regelmatig dat ik tijdens andere dingen (het boek blijft in je hoofd zitten) opeens een nieuw inzicht had, een andere laag opmerkte en een nieuwe verbinding doorkreeg. Het is geen boek dat je in één keer begrijpt of even snel leest, het is het waard om met heel veel aandacht te doorgronden.

Het mooie daarbij is dat Sorj Chalandon geen ogenblik vergeet om ook nog een mooi verhaal te schrijven. Alle verbanden en lagen zijn nooit opgelegd of alleen maar trucjes van de schrijver, het verhaal staat voorop en dat is heel meeslepend en ontroerend. En af en toe ook heel erg grappig. 

De vierde wand neemt je mee, ontroert, laat je nadenken en is een boek dat nog heel lang doorgaat, als je de laatste bladzijde al hebt omgeslagen. Wat mij betreft een meesterwerk.

Het loont trouwens om Antigone van Jean Anouilh erbij te lezen, dan vallen sommige zaken nog meer op hun plek. 

Oorspronkelijke Franse titel: Le quatrième mur (2013)
Nederlandse uitgave in 2017 door uitgeverij Atlas Contact
Nederlandse vertaling Kris Lauwerys en Isabelle Schoepen
Bladzijdes: 293

Antigone van Jean Anouilh, geschreven in 1944, geen Nederlandse vertaling beschikbaar, wel een Engelse vertaling.

zondag 22 juli 2018

Italië op zondag (9/18)

Pulcinella in het straatbeeld van Napels 
In de 16e eeuw ontstond in Italie de Commedia dell'Arte. Dit was grotendeels improvisatietoneel, waarin bepaalde vaste figuren een rol speelden. Deze figuren waren herkenbaar aan hun kostuum en hun masker en een acteur kon beroemd en geliefd worden om de rol die hij speelde.

Een bekend personage als Harlekijn (Arlequino) komt oorspronkelijk uit dit toneel voort en is in Nederland bekend als Jan Klaassen.

De verschillende regio's in Italië hadden elk zo hun eigen Commedia dell'Arte figuur. Zo komt de koopman Pantalone uit Venetië en uit Napels komt Pulcinella, die tot op de dag van vandaag een symbool is van de stad.

Pulcinella is herkenbaar aan zijn witte kostuum met de witte muts en een zwart masker. Hij heeft een bochel en een dikke buik en zijn naam is een variatie op pulcino dat kuiken betekent en pollastrello dat haan betekent.

Pulcinella werd opgevoed door twee figuren, Bucco en Maccus, die verschillende karakters hadden en Pulcinella heeft trekken van beiden.

Pulcinella kan dan ook verschillende rollen spelen en aan meerdere kanten staan. Hij kan iemand zijn uit de hogere klasse of juist een bediende. Hij kan trots en gewiekst zijn of juist bot en grof. Hij is een dief en hij is gulzig en hij doet zich regelmatig dommer voor dan hij in werkelijkheid is.

Op deze manier vertegenwoordigt hij Napels, het beste en het slechtste van Italie en de stad. Hij is de stem van het volk en laat zien hoe de heersende klasse opereert.
Pulcinella is overal in Napels aanwezig, je kunt nog altijd niet om hem heen.

vrijdag 20 juli 2018

Zomervakantie! (2018)

Zo langzamerhand is het traditie geworden, ik heb zomervakantie en vier dat met Marilyn Monroe.

woensdag 18 juli 2018

The race to save the Romanovs, Helen Rappaport

Er zijn honderden boeken en artikelen geschreven over de Russische Revolutie en het trieste lot van de Keizerlijke Familie van Rusland in 1918. Grote vragen daarbij zijn of de revolutie voorkomen had kunnen worden, of hadden Nicolaas en zijn gezin nog gered kunnen worden.

Het is knap als je een boek weet te schrijven waar daadwerkelijk nieuwe informatie naar voren komt en daarmee ook nieuwe inzichten worden gegeven.

Nicolaas II regeerde autocratisch, zoals zijn vader en de meesten van zijn voorouders dat ook hadden gedaan. Zijn grootvader, de hervormingsgezinde Alexander II , was door revolutionairen vermoord, en daarmee was ook elke kans op hervormingen vanuit de tsaar verkeken.

In Europa waren de meeste vorsten aan elkaar verwant, of door koningin Victoria of via het Deense koningshuis en veel koningen kenden elkaar.

De meeste vorsten hadden eind 19e en begin 20e eeuw echter wel begrepen dat je als koning je troon eigenlijk alleen kon behouden als je niet al te gek deed en luisterde naar je volk. Ruimte voor autocratie was er niet meer en dat dit in Rusland nog wel bestond, met bijbehorende censuur en onderdrukking van tegengeluiden, werd gezien als iets dat wel mis moest gaan. 

Koning Haakon van Noorwegen, die zelf alleen koning in Noorwegen wilde worden nadat het volk in een referendum voor was, gaf Nicolaas goed advies op dit gebied, maar dit werd niet opgevolgd.

Had Nicolaas een andere echtgenote gehad, dan was het misschien ook anders gelopen. Alexandra was echter snobistisch en hooghartig en wist het Russische volk niet voor zich te winnen. Bovendien hamerde zij er constant op dat Nicolaas niet moest vergeten dat hij Tsaar aller Russen was en dat men hem gewoon moest gehoorzamen. Als Nicolaas al een hervorming had gewild, had Alexandra hem dat meteen uit zijn hoofd gepraat.

Het feit dat zij van Duitse afkomst was, werd haar ook nagedragen, zeker toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak, hoewel ze altijd heel duidelijk had aangegeven geen enkele sympathie voor keizer Wilhelm II te koesteren.

Tsaar Nicolaas II en Koning George V
Nadat de tsaar in februari 1917 afstand had gedaan van de troon, was er sprake van dat de Keizerlijke familie misschien in ballingschap naar Engeland zou kunnen gaan. Dit is echter nooit gebeurd. Hier lagen voornamelijk politieke problemen aan ten grondslag. 

De Engelse regering wilde niet dat de nieuwe Russische regering zich zou terugtrekken uit de oorlog en wilde niets doen om hun bondgenoot van zich te vervreemden. Koning George V was bovendien doodsbang dat de publieke opinie in Engeland, die fel anti-Russisch was, zich tegen hem en zijn eigen familie zou keren.

De enige vorst die echt probeerde om iets te doen voor Nicolaas en zijn familie was koning Alfonso XIII van Spanje. Hij was vanaf het begin bezorgd en informeerde naar hun welzijn en heeft onderhandeld met de Bolsjewieken om de vrijheid van de Romanovs. Hij betoonde zich hiermee een echte vriend van Nicolaas, terwijl zij slechts in de verte verwant waren en zij elkaar nooit hebben ontmoet.

Binnen Rusland lag het ook politiek gevoelig, zo had de Voorlopige regering bepaald geen controle over het hele land en probeerde bijvoorbeeld de Sovjet van Sint Petersburg de controle te krijgen, zo ook over de Romanovs. Ook in andere delen van het land waren er groepen Bolsjewieken en Sovjets uit verschillende steden die een stuk radicaler waren dan de Voorlopige regering, terwijl tegenstanders zich ook groepeerden. Rusland was in burgeroorlog en zat behoorlijk met de Romanovs in haar maag.

Er zijn heel veel mythes, roddels en sterke verhalen in omloop over de situatie toen de Romanovs gevangen zaten. Verslagen spreken elkaar tegen, veel betrokkenen zijn dood, maar er zijn inderdaad een aantal reddingspogingen bedacht, de een kansrijker dan de andere. Maar uiteindelijk speelden allerlei factoren een rol waarom het nooit geprobeerd is, en waarom de Keizerlijke Familie in die nacht van 17 juli haar gruwelijke lot tegemoet ging.
Tsaar Nicolaas II in gevangenschap
Helen Rappaport heeft verschillende boeken al geschreven over de Romanovs en is goed thuis in deze materie. Zij heeft voor dit boek nieuw materiaal ontdekt en weet zo obscure stukjes geschiedenis te verduidelijken of een nieuwe invalshoek te geven bij oude en bekende gegevens.

The race to save the Romanovs is ontzettend goed geschreven en bijzonder interessant, juist door die nieuwe informatie en de focus op de periode tussen de troonsafstand en de moord.
De rol van koning George V van Engeland wordt onder de loep genomen en de invloed die keizer Wilhelm II van Duitsland had op de loop van de geschiedenis.

De trieste conclusie is dat er eigenlijk maar één echt moment is geweest waarop de Romanovs hadden kunnen ontsnappen, namelijk net nadat tsaar Nicolaas afstand had gedaan van de troon. In die eerste chaotische dagen was de bewaking nog niet op orde en had de familie in veiligheid kunnen komen. Helaas waren op dat moment de kinderen doodziek met de mazelen, waardoor dit nooit is overwogen. 

En daarmee wordt heel duidelijk dat er een heleboel factoren zijn, sommige heel triviaal, die de loop van de geschiedenis en het lot van een familie volkomen kunnen veranderen.

Uitgegeven in 2018
Nog geen Nederlandse vertaling beschikbaar

dinsdag 17 juli 2018

In memoriam: De Keizerlijke Familie

Vandaag is het 100 jaar geleden dat de Keizerlijke Familie van Rusland, Tsaar Nicolaas II en zijn gezin, werden vermoord in Jekatarinaburg door de Bolsjewieken.

vrijdag 13 juli 2018

Experimenteren met de nieuwe camera

Sinds enkele weken heb ik een nieuwe camera. Ik vind fotograferen steeds leuker worden en hoewel ik op zich heel tevreden was met mijn compactcamera (Canon SX600 HS) en hier mooie foto's mee heb gemaakt, merkte ik zo langzamerhand ook een beetje de beperkingen.

Na lang overdenken en vergelijken ben ik op een systeemcamera uitgekomen. Dat is een toestel dat tussen een compactcamera en een digitale spiegelreflex camera inzit. Je hebt wel meer mogelijkheden dan met een compactcamera en de mogelijkheid om lenzen te verwisselen, maar de camera is niet zo groot en zwaar als een spiegelreflex.

Het is handig om te bedenken waar je het toestel vooral voor gebruikt. Zo neem ik de camera mee op reis en dan ben ik voornamelijk in een stad of ik fotografeer landschappen, dus ik wil een licht, gemakkelijk te bedienen toestel. Voor mij is het bijvoorbeeld niet interessant of je er goed filmpjes mee kan maken.

Ik ben de camera gaan kopen met collega Y. die er heel veel verstand van heeft (nogmaals bedankt!!) en ben uitgekomen op een Olympus OM-D EM 10 mark III. Het is een leuke camera om te zien, een beetje als een ouderwets fototoestel en dat vind ik grappig. Tegelijkertijd ligt de camera prettig in de hand en is het relatief gemakkelijk om te bedienen.

Er zit een kitlens bij van 14-42mm. Dat is prima om mee te beginnen, ik kan dan later kijken welke andere lenzen ik er nog bij zou willen en daar eerst weer voor gaan sparen.

Zoals jullie begrijpen ben ik lekker aan het uitproberen om zoveel mogelijk functies te ontdekken. Ik begin met de automatische stand en probeer de verschillende mogelijkheden uit. Experimenteren, kijken wat werkt en wat niet werkt. En langzamerhand hoop ik ook de volkomen handmatige stand onder de knie te krijgen, waarin je zelf sluitertijd etc instelt. Maar zover ben ik nog (lang) niet.

Tot nu toe ben ik heel tevreden over de mogelijkheden van de camera en de kwaliteit van de foto's.

Hier een paar voorbeelden.
Heel erg scherp
Prachtige kleuren
 Geinige mogelijkheden
Silvia in zwart-wit

Silvia in water-colour

De schaapskudde van Almere in sepia

De schaapskudde in vintage, als een jaren '70 kiekje
Mislukt experiment, de schapen in watercolour zien er heel vreemd uit! :-) 

maandag 9 juli 2018

De eerste twee Ferrara-romans, Giorgio Bassani

Giorgio Bassani (1916-2000) was een Italiaanse schrijver die vooral bekend is geworden met de boeken die zich afspeelden in het stadje Ferrara, waar Bassani zelf ook opgroeide. Deze serie van zes boeken staan bekend als de Ferrara-romans. Het is geen serie in de zin dat het steeds over dezelfde personen gaat, maar de 'hoofdpersoon' is eigenlijk het stadje Ferrara én de mensen die er wonen in de jaren ’20 en ’30.  

Ik had jaren geleden al één van deze boeken gekregen, maar op de een of andere manier had ik de indruk dat de andere romans niet meer verkrijgbaar waren. Kort geleden zijn ze echter allemaal opnieuw uitgegeven en kon ik, eindelijk en gelukkig, de rest van de boeken ook lezen. (en in de kast zetten, zo ben ik ook wel weer). 

Giorgio Bassani was Joods en kreeg in 1938 te maken met de rassenwetten in Italie. Veel Italiaanse Joden waren niet bezig met hun Joodse afkomst en waren geassimileerd, velen waren zelfs lid van de Fascistische partij toen dat in de beginjaren nog kon.

Maar vanaf 1938 worden ook in Italië de Joden buitengesloten, mochten zij niet meer studeren, niet meer lid zijn van clubs en verenigingen en werd hun rol steeds meer gemarginaliseerd. Giorgio Bassani moest zijn eerste boek onder pseudoniem uitgeven, omdat het anders geweigerd zou zijn.

Deze thematiek van vervreemding en buitenstaander zijn, speelt in de boeken van Bassani een grote rol. 

Dit zijn de eerste twee boeken in de serie.

Binnen de muren
In deze verhalenbundel met 5 korte verhalen, zie je meteen een aantal dingen terugkomen die kenmerkend zijn voor de boeken van Giorgio Bassani.

Het zijn uiteenlopende verhalen over verschillende personen die zich allemaal in andere situaties bevinden. Het gaat bijvoorbeeld over een jonge vrouw die, nadat ze zwanger is geworden, door haar minnaar wordt verlaten en uiteindelijk maar trouwt met een ander, een verhaal gaat over een Joodse man die de Holocaust heeft overleeft en terugkomt, waar de bevolking niet zo heel blij mee is, en een ander verhaal gaat over iemand die een oorlogsmisdaad heeft gezien en eindelijk zijn mond opendoet.

Een scherp oog voor mensen en de manier waarop mensen zich gedragen wordt in alle verhalen duidelijk. De observaties zijn glashelder, de zinnen mooi en afgewogen en de stad Ferrara met alle mensen en de manier waarop zij met elkaar omgaan, komt voor je ogen tot leven.

Oorspronkelijke titel Dentro le mura (1937)
Deze Nederlanders uitgave 2018 door uitgeverij De bezige bij
Nederlandse vertaling Jan van der Haar
Bladzijdes: 207

De gouden bril
In Ferrara komt dokter Fadigati wonen. Hij is snel geliefd in het stadje, want hij is een goede arts. Hij trouwt niet, maar op een gegeven moment wordt duidelijk waarom, hij is homoseksueel. 

Dat is een bron van besmuikte opmerkingen en gelach, maar echt lastig wordt het de dokter niet gemaakt. Pas als hij betrokken raakt in het kringetje van studenten die elke dag met de trein naar Bologna gaan en als hij in de zomer een zichtbare verhouding krijgt met één van hen, loopt het helemaal mis.

Het verhaal wordt verteld door een Joodse jongeman, die steeds meer te maken krijgt met uitsluiting. Het gaat eigenlijk gelijk op, zowel de dokter als de jongeman komen steeds meer buiten de samenleving te staan, met alle gevolgen van dien.

Prachtig, subtiel en ontroerend, en opnieuw geschreven in een helder en mooi proza waarin ergens ook de weemoed doorklinkt naar de tijd van vroeger. Een kleine roman, maar een die bewijst dat je niet altijd honderden pagina’s vol hoeft te schrijven om indruk te maken. Een schitterend verhaal. 

Oorspronkelijke titel: Gli occhiali d’oro (1977)
Deze Nederlandse uitgave 2018 door uitgeverij De bezige bij
Nederlandse vertaling: Jan van der Haar
Bladzijdes: 104

vrijdag 6 juli 2018

Klassieke schoonheid in de Hermitage

Vanaf 1735 werden er in Herculaneum opgravingen gedaan en vanaf 1748 in Pompei. Deze stadjes hadden de tand des tijds doorstaan door de uitbarsting van de Vesuvius in 79 en al hun schatten werden nu pas ontdekt.

Prachtige beelden en kunstvoorwerpen werden naar boven gehaald en de belangstelling van heel Europa was gewekt.

Kunstenaars vonden hun inspiratie in deze schitterende werken en probeerden deze na te maken, misschien zelfs nog wel mooier dan het klassieke origineel. Perfectie in steen, dat probeert men te bereiken.

De rijken konden natuurlijk niet achter blijven en het werd mode om een 'grand tour' te maken, waarbij men rondreisde in Italië om met eigen ogen de kunstwerken en opgravingen uit de oudheid te bekijken. Soms bleef men maandenlang weg om te genieten van alles wat Napels en Rome te bieden hadden.

En als echte toeristen wilden deze reizigers souvenirs mee naar huis nemen. Schilderijen en prenten van de opgravingen of oude monumenten, of een kleine kopie van een Klassiek beeld.

Onder de 18e eeuwse Italië gangers waren ook groothertog Paul, de latere Tsaar Paul I, en zijn vrouw Maria Fjodorovna. Zij reisden incognito als de graaf en gravin van het Noorden, maar hun belangstelling voor de klassieke oudheid was gewekt en in de jaren erna zou de kunstcollectie in Rusland worden uitgebreid met een aantal schilderijen en natuurlijk een groot aantal beelden. Vooral de beelden van Antonio Canova waren zeer geliefd.
De drie gratiën, Canova
In de Hermitage in Amsterdam is er op dit moment een tentoonstelling te zien die het overzicht geeft van het neoclassicisme in de 18e eeuw. Er zijn schilderijen en prenten te bewonderen van Romeinse bouwwerken en in de grote zaal zijn er een aantal ongelofelijk mooie beelden te zien.

Opvallend zijn de beelden van Canova, die er echt bovenuit springen uitvoering en ontwerp. Verschillende texturen, geplooide stof en absolute perfectie zijn in steen vastgelegd. Het is soms bijna niet te geloven dat het steen is, zo moeiteloos wordt de illusie van wapperende stof gegeven. De witte marmer versterkt het idee van de perfectie alleen maar.
Canova
Classic beauties is geen heel grote tentoonstelling en als ik eerlijk ben is de 18e eeuw bij mij beslist niet favoriet. Toch heb ik hier met plezier rondgelopen omdat het vakmanschap er vanaf spat, maar ook bijvoorbeeld de liefde voor de klassieke oudheid in het algemeen en Italië in het bijzonder. Ik heb uiteindelijk meer van de tentoonstelling genoten dan ik van te voren had gedacht, en dat is altijd leuk.

Classic beauties is nog tot 13 januari 2019 in Amsterdam te bewonderen.

maandag 2 juli 2018

De buitenjongen, Paolo Cognetti

De hoofdpersoon van dit boek, zijn naam leren we niet kennen, heeft een volwassen leven in de grote stad. In zijn jeugd zat hij echter altijd met zijn ouders in de bergen en hij verlangt terug naar deze simpelere manier van leven.

Hij besluit om een jaar lang Milaan vaarwel te zeggen en een hut te huren in de bergen, om hier te kunnen lezen en schrijven. De buitenjongen in hem kan dan even weer de aandacht krijgen die hij verdient, terwijl de stadsjongen even naar de achtergrond verdwijnt.

Hij heeft een eenvoudige hut en maakt lange wandelingen in het bos, terwijl hij ’s avonds leest in de boeken van mensen die de natuur beschreven en ook de eenzaamheid zochten.

Voor kluizenaar is hij echter niet zo heel erg in de wieg gelegd, hij geniet teveel van de herders die langskomen, helpt mee met het binnenhalen van het hooi en krijgt zelfs gezelschap.

Dit boek is een aantal jaren vóór De acht bergen geschreven en het lijkt in veel opzichten wel een soort vingeroefening voor die prachtige roman. De buitenjongen heeft misschien niet helemaal de diepgang die De acht bergen wel had, maar dat wil niet zeggen dat dit geen mooi boek is.

Het is opgezet als een verslag van een jaar in de bergen en daarmee zie je de cyclus van de seizoenen en de werking van de natuur van dichtbij. Zo worden de hazen die eerst gezelschap zijn, later in het jaar geschoten door de jager.

Mooie, stilmakende beschrijvingen van de natuur zijn hier te vinden, over de bossen en de dieren, maar ook over het leven dat verandert, zoals de vervallen berghutten maar al te goed laten zien. 
Hooguit nog een enkele toerist komt hier, maar leven zoals vroeger is niet meer te doen en de mensen zijn weggetrokken.

Het is overduidelijk dat Paolo Cognetti van de bergen houdt, en het knappe is dat hij mij daarin bijna kan overtuigen. Ik houd niet heel erg van bergen, ik wil graag overzicht en prefereer een open en wijds landschap boven een stel bergen. Maar ik betrapte me erop dat ik tijdens het lezen van dit boek af en toe wilde ruilen, ik wilde ook in de bergen zijn. Het is mooi als je zó kunt schrijven.

Originele Italiaanse titel: Il ragazzo selvatico (2013)
Nederlandse uitgave 2018 door uitgeverij De bezige bij
Nederlandse vertaling: Yond Boeke en Patty Krone
Bladzijdes: 154
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...