Portret van een onbekende vrouw, Camille de Peretti

Het verhaal

In 1929 is de jonge schoenpoetser Isidoor een ambitieuze en intelligente jongeman, die gretig alle tips aanhoort die de zakenmannen hem geven terwijl hij hun schoenen poetst. Isidoor besluit om zijn spaargeld in te zetten en te speculeren op de beurs. Hij is door de tips die hij krijgt hierin vrij succesvol en Isidoor hoopt zoveel te kunnen verdienen dat hij kan trouwen met het meisje waar hij verliefd op is. 

Lotte is de dochter van een fabrikant en in dat opzicht mijlenver boven Isidoor verheven, maar Isidoor heeft geluk. Tijdens de beurskrach van oktober 1929 is hij één van de weinigen die niet alles kwijt raakt, maar zelfs er dik aan verdient en dit geeft hem een voet tussen de deur bij Lotte's ouders. 

Isidoor weet met zijn charme en intelligentie van zijn huwelijk en de fabriek van zijn schoonvader een groot succes te maken en gekscherend zegt hij weleens dat hij geboren is in oktober 1929, omdat toen zijn leven echt begon. 

Nu is hij echter een oude man, stinkend rijk en hij kan terugkijken op een lang leven vol succes, hoewel Lotte en hij ook hun momenten van verlies en verdriet hebben gehad. 

Dan krijgt Isidoor echter een brief van een advocaat, dat zijn DNA nodig is om zijn vaderschp te bevestigen van een dochter die hij twintig jaar geleden tijdens een zakenreisje bij een dame van de nacht heeft verwekt. In de eerste instantie is Isidoor kwaad, maar de nieuwsgierigheid neemt de overhand en hij wil Pearl, zijn dochter, toch wel graag ontmoeten. 

Als hij Pearl ziet, krijgt hij een grote schok, zij lijkt namelijk als twee druppels water op zijn overleden moeder Martha, en met één klap is Isidoor weer terug bij zijn kindertijd. Zijn leven begon natuurlijk niet in 1929 in New York, maar vele jaren eerder, in Wenen onder trieste omstandigheden. 

In de jaren die volgen weten Pearl en Isidoor een vrij goede band op te bouwen. Niet helemaal zoals die tussen vader en dochter, daarvoor is het te laat, maar er is wel genegenheid tussen hen en Isidoor helpt Pearl waar hij kan. 

Pas als Isidoor overlijdt en er een groot en plat pakket bij Pearl wordt afgeleverd, duikt Pearl in het verleden om erachter te komen waar Isidoor vandaan komt en wat dat schilderij met die vrouw waar zij sprekend op lijkt met hen te maken heeft. 

Het schilderij

In 1910 schilderde de Oostenrijkse schilder Klimt een portret van een jonge vrouw. Enkele jaren later schilderde hij het portret over, of liever, hij veranderde enkele zaken. De grote hoed verdween en nu had ze haar haar opgestoken en het bontje om de schouders was nu een sjaal met bloemen.

Wie de jonge vrouw was weten we niet, en waarom het schilderij werd aangepast weten we ook niet. Was het Klimt's eigen initiatief of was het op verzoek van iemand? 

Het schilderij heeft een interessante geschiedenis, in de eerste versie is het tentoongesteld in Wenen zelf, maar daarna werd het dus overgeschilderd.  De tweede versie werd door een Italiaans museum aangekocht en pas in 1996 kwam men erachter dat onder het schilderij een verdwenen schilderij zat dat sinds 1916 niet meer was teruggezien. 

Het jaar erop werd het schilderij gestolen en pas in 2016 werd het teruggevonden, iemand had het in de tuin van het museum achtergelaten. 

Maar nogmaals, wie de jonge vrouw is op het schilderij weten we niet, en dat is waar een romanschrijver natuurlijk een buitenkans heeft. 

Het boek

Camille de Peretti is een Franse schrijfster die al enkele boeken op haar naam heeft staan, maar dit is het eerste boek dat in het Nederlands vertaald is. 

In het begin van het boek springen we een beetje door de tijd, en krijgen we in de eerste hoofdstukken zowel Isidoor in 1919, Martha in 1910 en Pearls moeder als zij naar een advocaat stapt. Langzamerhand zien we hoe de puzzelstukjes in elkaar passen, en pas op het laatst weten we hoe het precies in elkaar zat. 

Hoewel, niet helemaal, een aantal dingen blijft in het ongewisse, maar dit vind ik mooi. Ik houd er niet van als alles rechtgebreid wordt en je als lezer alles voorgekauwd krijgt. Sommige dingen worden genoemd, maar niet uitgelegd en je kunt als lezer hier je eigen voorstelling verder van maken. 

Ik heb beslist niet alles verteld, want je moet dit boek gewoon zelf lezen. 

Portret van een onbekende vrouw is een heel mooi voorbeeld van 'zou kunnen', een literaire invulling van een onbekende geschiedenis, maar vormt ook een familiegeschiedenis. Het boek gaat over ouderschap, over de betekenis van familie en waar je thuishoort. 

Bovendien wordt mooi de dubbele moraal duidelijk die mannen niet kwalijk neemt dat ze bepaalde dingen doen, maar de vrouwen wel. Vooral in het historische gedeelte wordt dit goed uitgewerkt, hoewel je er niet mee om de oren geslagen wordt, en ook dat is fijn. 

Verder heeft Camille de Peretti een mooie schrijfstijl met prachtige observaties en is het historische deel goed en geloofwaardig. 

Portret van een onbekende vrouw is een roman waar ik erg van heb genoten en ik hoop dat er meer werk van deze schrijfster vertaald zal worden, ik wil graag meer van haar lezen. 

Originele Franse titel: Línconnue du portrait (2024)

Nederlandse uitgave: 2026 door uitgeverij Ambo/Anthos

Nederlandse vertaling: Marga Blankestijn

Bladzijdes: 294