Dit vervloekte prachtige land, Evan Gershkovich

Evan Gershkovich is geboren in de Verenigde Staten, maar zijn ouders waren Russische emigranten die in 1979 naar de VS waren gekomen. Hij groeide dus op met de Russische cultuur, het eten, en de nostalgie die emigranten vaak hebben naar het land van herkomst. Evan en zijn zus moesten zelfs verplicht naar Russische les, maar gaat wel onder protest. 

Tijdens zijn studie komt Evan erachter dat hij het leuk vindt om te schrijven en als hij de kans krijgt om naar Moskou te gaan om te werken bij The Moscow Times, is dit een kans die hij met beide handen aanneemt. Deze krant is een Engelstalige krant voor de Russen, die door de Nederlander Derk Sauer werd opgericht. 

Evan kwam in 2016 in Rusland aan en voelde zich er snel thuis. Zijn Russisch werd snel beter, hij maakte vrienden en leerde het land goed kennen. Hij maakte reportages en in 2022 ging hij werken voor The Washington Post. 

In 2021 begon de Russische inval in Oekraine, en de situatie voor buitenlandse media werd steeds nijpender. Journalisten werden gevolgd en moesten echt oppassen. 

Toen Evan achter een verhaal aanzat in Jekatarinaburg over een wapenfabriek, werd hij opgepakt door de FSB, de Russische geheime dienst. De aanklacht; spionage. 

Evan zou anderhalf jaar in de Lefortovo-gevangenis in Moskou verblijven, met een maandje tussendoor in Jekatarinaburg voor zijn proces. 

Tijdens zijn gevangenschap houdt hij een dagboek bij waarin hij gedetailleerd vastlegt hoe het leven in de cel verloopt; welke routine hij heeft met zijn celgenoot om het zo aangenaam mogelijk te houden, de gang van zaken in de gevangenis en de bijzonderheden van zijn proces. 

En hoewel het leven in de cel verveling kent en natuurlijk niet heel fijn is, zou de situatie een stuk erger kunnen zijn. 

Evan wordt vrij goed behandeld, want het is de bedoeling dat hij deel zal uitmaken van een gevangenruil. In het westen zijn er verschillende Russische spionnen en andere personen in gevangenschap die Poetin graag terug wil hebben, in ruil voor de westerse journalisten en anderen die door Rusland zijn opgepakt. Deze 'gijzelingsdiplomatie' is de kern van de reden waarom Evan op grond van flinterdun bewijsmateriaal is opgepakt en vastgezet. 

Het is nog heel spannend of de onderhandelingen voor een ruil goed zal komen, want Rusland wil een bepaalde moordenaar terug die in Duitsland gevangen zit, en Duitsland is niet erg genegen deze crimineel vrij te laten. 

Er is ook sprake van dat Navalny deel zal uitmaken van de ruil, iets dat misloopt als Navalny in februari 2024 overlijdt in gevangenschap. Uiteindelijk zijn er samenwerkingen tussen verschillende regeringen voor nodig om een grote ruil tot stand te brengen. 

Uiteindelijk zou Evan Gershkovich in augustus 2024 vrij komen. 

In de periode na zijn vrijlating bleef hij werken als journalist, maar nu vanuit Berlijn waar hij samenwoont met zijn vriendin. Daarnaast begon hij aan dit boek, om verslag te doen van wat er allemaal was gebeurd. 

Ik vond dit bijzonder interessant om te lezen, Evan Gershkovich schrijft heel prettig en overzichtelijk, hoewel de gebeurtenissen op een gegeven moment best ingewikkeld worden. Het is fascineren om te lezen hoe het leven in de gevangenis is en hoe Evan zich weet aan te passen. Het scheelt natuurlijk dat hij goed Russisch spreekt, maar er zijn toch wel bijzonderheden die hij zich eigen moet maken. 

Ik had ook geen idee van de achtergronden van de zaak of het bestaan van gijzeling-diplomatie waar Evan de gevolgen zelf heeft ondervonden, en het is goed om hier meer over te weten te komen. 

Ik ben geïnteresseerd in Russische geschiedenis en kijk met zeer veel belangstelling naar de huidige situatie die ik beter wil begrijpen. Een boek zoals deze geeft meer inzicht, net zoals het boek van Aleksej Navalny je laat zien hoe het er in Rusland toegaat, of het boek van Iris de Graaf meer vertelt over het werk van een buitenlandse journalist in Rusland in oorlogstijd. (beide boeken staan onderaan gelinkt). 

Dit vervloekte prachtige land van Evan Gershkovich is een waardevolle aanvulling op de boeken over Rusland en de huidige situatie. Het is goed geschreven en super interessant, en is beslist niet alleen maar kommen en kwel, maar heeft ook humor en lichtere momenten. 

Kortom, een absolute aanrader.

Oorspronkelijke titel: This cursed beautiful land (2026)

Nederlandse uitgave 2026 door uitgeverij Meulenhoff

Nederlandse vertaling: Margreet de Boer en Frans van Delft

Bladzijdes: 455

Vrijuit door Iris de Graaf HIER

Patriot door Alexej Navalny HIER