maandag 19 september 2016

Een Haagse dame in de Sahara, J.G. Kikkert

Verre reizen
In de 19e eeuw werden dames uit de betere kringen geacht om zich vooral bezig te houden met visites afleggen en fijn handwerk en zagen de meeste vrouwen vooral hun eigen kleine wereldje. Een reis was hooguit naar een andere beschaafde stad en de meeste Haagse dames hadden nog nooit een woester landschap hadden gezien dan de Scheveningse Bosjes.

Er was echter één grote uitzondering op deze regel; de Haagse Alexandrine Tinne. Zij was puissant rijk, waarschijnlijk een van de rijkste vrouwen in Nederland in de 19e eeuw. Daarbij was ze absoluut niet bang en had ze lak aan conventies. Alexandrine wilde reizen en dan niet alleen naar Londen of Parijs, maar naar verre en avontuurlijke oorden.

De eerste reizen gingen nog naar Europese bestemmingen, al golden de onbegaanbare Noorse fjorden ook al als een onconventioneel reisdoel. Maar als snel was Europa Alexandrine te tam en lonkten de echt verre landen; Palestina, Egypte en zelfs nog verder, via de Nijl richting Khartoem en de Soedan en uiteindelijk de Sahara in.

Rijkdom en connecties
Haar rijkdom zorgde ervoor dat ze kosten nog moeite hoefde te besparen en haar uitstekende connecties met de vele gekroonde hoofden in Europa zorgden ervoor dat ze onderweg alle hulp kreeg.

Alexandrine heeft de meeste reizen afgelegd met haar moeder, die de logistieke organisatie op zich nam. Dat was geen sinecure, want de dames Tinne reisden niet bepaald licht. Op een gewone expeditie gingen hun honden mee (waardoor er regelmatig gestopt moest worden om ze uit te laten), verschillende bedienden en meubels zoals het ijzeren ledikant van Alexandrine.

Ook als ze ergens enige tijd verbleven, wilde de excentrieke Alexandrine haar stempel op het verblijf drukken en liet ze zich nergens door weerhouden. Toen ze bijvoorbeeld in Beiroet in een klooster op een berg verbleven, wilde Alexandrine daar per se een piano naar toe laten brengen, al speelde ze daar vervolgens niet bepaald veel op.

Alexandrine Tinne
J.G. Kikkert heeft een interessant en prettig te lezen boek geschreven over deze bijzondere dame. Gezond verstand had ze overduidelijk niet, maar wel een ijzeren wil en ze was voor de duvel niet bang.

Nooit liet ze zich van de wijs brengen en ze was er van overtuigd dat ze overal naar toe kon reizen waar ze maar wilde, omdat ze geld en connecties had. Die nonchalante opvatting zorgde ook voor de slechte voorbereiding bij veel van haar reizen en het was dan ook geen wonder dat rampspoed hen hierbij trof. Geen van haar expedities is goed afgelopen, en vaak gingen ze ten koste van mensenlevens.

Een toeriste
Een ontdekkingsreizigster was Alexandrine Tinne zeker niet, want wetenschappelijke belangstelling had ze niet. Ook bemoeide ze zich niet met politieke of sociale omstandigheden en daardoor maakte ze soms in onze ogen zeer vreemde beslissingen zoals het geven van slaven aan een woestijnhoofdman, bij wijze van cadeautje. 

Ze schreef niets op, en haar brieven blinken uit door willekeurig en oeverloos gebabbel. Haar moeder hield tijdens haar leven een dagboek bij met de wederwaardigheden van hun reizen, maar na de dood van Henriette Tinne moeten we het doen met de verslagen van eventuele medereizigers. Wel maakte Alexandrine foto’s, maar veel hiervan zijn niet bewaard gebleven.

Ze noemde zichzelf een toerist en ze had een enorme hang naar avontuur. Al het ‘gewone’ verveelde haar buitengewoon.

Hun expedities brachten de dames veel belangstelling en bekendheid, in heel Europa werden hun reizen gevolgd. Vol bewondering, maar ook vol verbazing; naar welk onherbergzaam oord zouden ze nu weer gaan?

Haar dood in de Sahara tijdens haar laatste reis in 1869 was groot nieuws in Europa, vooral omdat de moordenaars nooit gevonden werden. 
Later gemaakte prent van de moord op Alexandrine Tinne 
Een Haagse dame in de Sahara is buitengewoon leuk om te lezen. Het geeft niet alleen een goed beeld van de reizen van Alexandrine, maar ook van de sociale en politieke verhoudingen in de 19e eeuw, in Europa, maar ook in het Midden-Oosten en Egypte en Afrika.

Verder is het doorspekt met heerlijke humoristische terzijdes en droge opmerkingen. Alexandrine Tinne was waarschijnlijk geen gemakkelijke vrouw, maar wel een interessante en ik was dan ook erg blij dat ik eindelijk dit boek eens ter hand heb genomen (het stond al 11 jaar in de kast).

Uitgegeven in: 1980 en in 2005 als Rainbow pocket

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...